Opioid kullanım bozukluğu olanlarda relapsın; sosyodemografik bilgiler, sosyal ve klinik özellikler ile ilişkisi ve öngörücüleri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EMİNE CENGİZ ÇAVUŞOĞLU
Danışman: Merih ALTINTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Bağımlılık son yıllarda dünyada olduğu gibi ülkemizde de önemli bir sorun haline gelmiştir. Madde bağımlılığı bir süreç hastalığıdır, relaps da bu sürecin en önemli komponentlerinden biri olarak kabul edilir. Bağımlı hastaların önceki relaps süreçlerinin tanımlanması sonrakilerin önlenmesi konusunda bağımlılık alanında çalışan klinisyenlere yol gösterici olacaktır. Bu araştırmanın amacı, opioid kullanım bozukluğu olanlarda relapsın; sosyodemografik bilgiler, sosyal ve klinik özellikler ile ilişkisi ve öngörücülerini saptamaktır. Böylece, opioid bağımlılığı tedavisinde yanıtı etkileyen faktörler belirlenip, toplumumuza özgü tedavi protokolleri geliştirilip, relaps sayıları azaltılabilir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya, Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi AMATEM Polikliniği'ne 01.04.2018-01.05.2018 tarihleri arasında opioid kullanım şikayeti ile ayaktan başvuran, çalışmaya alınma ölçütlerine uyan ve çalışmaya katılmayı kabul eden 167 hasta alındı. En az üç aydır remisyonda olan hastalar ile relaps olmuş hastalar belirlendi. Hastalara öncelikle araştırmacı tarafından hazırlanan, hastaların geniş sosyodemografik bilgileri ve madde kullanım öykülerini almaya yönelik Veri Toplama Formları, sonrasında; Bağımlılık Profil İndeksi Ölçeği (BAPİ), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Envanteri Ölçeği (ÇBASDE), Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği (COPE) ve Türkçe Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kısa Formu (TYKÖ-KF) uygulandı. Bulgular: Remisyon grubunda yaş, evli olma, ailesinden biri ile yaşama, düzenli iş ve aylık gelir relaps grubuna göre daha fazlaydı. Cinsiyet oranları ve toplam eğitim yılı iki grupta benzerdi. Relaps grubunda kendine zarar verici davranış, intihar girişimi, denetimli serbestlik öyküsü ve yasal sorun yaşama daha fazla oranda saptandı. Remisyon grubunda bulaşıcı hastalığa sahip olma oranı daha fazlaydı. Damar yolu ile madde kullanma, enjektör paylaşımı ve kronik bir hastalığa sahip olma oranları iki grupta benzer olarak saptandı. Relaps grubunda hem madde kullanmaya başlama yaşı, hem de eroin kullanmaya başlama yaşı daha küçüktü. Eroin kullanım süresi her iki grupta da benzerdi. Birinci derece akrabalarında psikiyatrik hastalık ve madde kullanım öyküsü olma oranları iki grupta benzer olarak saptandı. Relaps grubunda yakın çevrede madde kullanım oranı daha fazlaydı. Remisyon grubunda tamamlanmış servis yatış sayısı ve düzenli poliklinik kontrolü daha fazlayken, relaps grubunda ayaktan poliklinik başvuru sayısı daha fazlaydı. AMATEM servis yatış sayısı ise her iki grupta benzerdi. Relaps grubunda, Bağımlılık Profil İndeksi (BAPİ) toplam puanı daha fazlaydı. Remisyon grubunda Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği puan ortalaması ve alt ölçek puanları daha fazlaydı. Remisyon grubunda problem odaklı başa çıkma ve duygu odaklı başa çıkma tutumları fazlayken, relaps grubunda işlevsel olmayan başa çıkma tutumları daha fazlaydı. Remisyon grubunda Türkçe Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kısa Formu puanları daha fazlaydı. Yapılan lojistik regresyon analizi sonuçlarına göre; yaş, düzenli iş sahibi olmak, yasal sorun yaşamak, yakın çevresinde madde kullanımı olması, işlevsel olmayan başa çıkma tutumlarını kullanmak ve algılanan sosyal destek relaps ile ilişkili bulundu. Sonuç: Küçük yaş, bekar ve boşanmış olma, yalnız yaşama, çalışmama, düzenli bir işin olmaması ve aylık gelirin düşük olmasını relaps grubunda daha fazlaydı. Madde kullanmaya başlama yaşı relaps grubunda daha küçüktü. Kendine zarar verci davranış, intihar girşimi, yasal sorun yaşama ve yakın çevrede madde kullanımı olması relaps grubunda fazlaydı. BAPİ toplam puanı relaps grubunda daha fazlaydı. Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği ve Türkçe Yaşam Kalitesi Ölçeği Kısa Formu puanları relasp grubunda daha düşüktü. Yapılan lojistik regresyon analizi sonuçlarına göre; yaş, düzenli iş sahibi olmak, yasal sorun yaşamak, yakın çevresinde madde kullanımı olması, işlevsel olmayan başa çıkma tutumlarını kullanmak ve algılanan sosyal destek relaps ile ilişkili bulundu.