65 yaş ve üzeri hastalarda akılcı analjezik kullanımının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL GAZİOSMANPAŞA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİKE MERCAN BAŞPINAR
Danışman: Okcan BASAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Yaşa bağlı komorbidite ve polifarmasi problemi sonucu, akılcı ilaç kullanım stratejilerinin bir parçası olan uygunsuz ilaç kullanımı (UİK) çalışmalarının değeri artmaktadır. Yaşlı popülasyonda ağrı şikayeti ağrı kesici ilaç alımını da arttırır. Potansiyel uygunsuz ilaç reçeteleme kriterlerine göre UİK yan etkileri önlemek açısından önemlidir. Bu çalışma, 2015 yılında güncellenmiş Beers ve STOPP/START kriterlerine göre analjezik kullanım durumunu uygunsuz kullanım veya eksik kullanım açısından değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Çalışma Şubat 2018-Temmuz 2018 tarihleri arasında Gaziosmanpaşa Taksim Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran 65 yaş ve üzeri hastaların kesitsel değerlendirilmesi ile gerçekleştirildi. İstatiksel analizde anlamlılık sınırı p<0.05 kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya yaş ortancası 72 yaş olan 331 hasta dahil edildi. Katılımcıların %53,2'si kadın, %46,8'i erkekti. Multivariate lojistik regresyon analizine göre, kullanılan ilaç sayısı ve ağrı skoru UAK için bağımsız risk faktörleri olarak bulundu. Ağrı sıklığı, ağrı skoru artışı ve ağrının kronikleşmesi hem uygunsuz kullanım hem de eksik kullanım açısından riskli idi. En sık kullanılan NSAİİ naproksen (%8,2) iken en sık UAK sebebi diklofenak (%2,7) idi Uygunsuz analjeziklerin kullanımı Beers kriterlerine göre % 14,5, STOPP kriterlerine göre% 19,6 olarak tespit edildi. Eksik analjezik kullanımı START kritelerine göre %15,4 saptandı. Beers ve STOPP kriterlerinin uygunsuz analjezik kullanım tespitinde test uyumları orta düzey bulundu. Sonuç: Çalışmamız hem uygunsuz alım hem de eksik kullanım sebebi ile yaşlıların akılcı analjezik kullanamadıklarını göstermiştir. UAK tespitinde STOPP Versiyon 2 kriterleri, Beers kriterlerine göre daha yüksek tespit gücüne sahip gibi durmaktadır. Beers kriterlerindeki analjezik etken madde listesi her ülkedeki ilaç pazarına uyumlu olmadığından sonuçlar tam tespit edici bulunmamaktadır. Akılcı ilaç kullanımı hekimler tarafından sık karşılaşılan bir sorun olması sebebiyle ulusal ilaç kullanım kriterleri oluşturabilmek adına daha geniş randomize kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Akılcı ilaç kullanımı, Analjezik, Beers kriterleri , STOPP/START kriterleri