Mukopolisakkaridoz tanılı çocuklarda klinik enzim genetik ve radyolojik bulguların karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELEK HÜROĞLU
Danışman: Sevil YILDIZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, mukopolisakkaridoz (MPS) tanılı çocuklarda klinik, enzimatik doğrulama yaklaşımı, genetik ve radyolojik bulguların alt tiplere göre dağılımını ortaya koymak ve çoklu sistem tutulum paternlerini bütüncül olarak değerlendirmek amaçlanmıştır. Tek merkezli, retrospektif tasarımla MPS tanısı ile izlenen 35 çocuk hastanın demografik verileri, başvuru yakınmaları, tanı yaşı, klinik sistem bulguları, ekokardiyografi, göz ve odyolojik değerlendirmeleri ile radyolojik iskelet bulguları incelendi. Tanısal süreçte enzim düzeyi ölçümleri ve moleküler genetik analizler temel doğrulama araçları olarak kullanıldı. Çalışmaya dahil edilen hastaların %60'ı erkekti (n=21); olguların %60'ında akraba evliliği ve %60'ında aile öyküsü mevcuttu. Ortalama yaş 10,80±5,92 yıl; başvuru yaşı ortalaması 43,74±34,70 ay ve tanı yaşı 59,57±50,54 ay olarak saptandı. En sık MPS alt tipi MPS III idi (n=12; %34,28); bunu MPS IVA (n=9; %25,7) ve MPS II (n=6; %17,1) izledi. İlk başvuru yakınmaları heterojen olup en sık Otizm Spektrum Bozukluğu (OBS) tanısı/şüphesi (%22,9) görüldü; kaba yüz görünümü ve boy kısalığı her biri %14,3 oranındaydı. Nörogelişimsel değerlendirmede zihinsel yetersizlik %68,6 (n=24) idi; makrosefali %40,0 (n=14) ve mikrosefali %22,9 (n=8) saptandı. Kardiyak incelemede en sık bulgular mitral yetmezlik (%34,3; n=12) ve aort yetmezliği (%25,8; n=9) oldu. Oftalmolojik patoloji %45,7 (n=16) olup en sık korneal bulanıklık (%22,9; n=8) izlendi; işitme kaybı %54,3 (n=19) oranında saptandı. Klinik iskelet bulgularında eklem hareket kısıtlılığı %54,3 iken, radyolojik olarak disostozis multipleks %88,6 (n=31) oranında görüldü. Ek komplikasyonlarda santral sinir sistemi bulguları (hidrosefali/nöbet) %25,7 ve tekrarlayan otit %20,0 idi. Genetik analizler MPS alt tiplerine özgül heterojenite gösterdi; MPS II'de IDS geninde çoğunlukla hemizigot mutasyonlar raporlandı; MPS IVA'da GALNS mutasyonları, MPS VI'da ARSB homozigot mutasyonları öne çıktı. MPS tanılı çocuklarda başvuru yakınmaları ve organ tutulumları belirgin heterojenlik göstermektedir. Serimizde OSB/şüphe ile başvuru dikkati çekmiş; kardiyak kapak hastalıkları, işitme kaybı ve disostozis multipleks yüksek oranlarda izlenmiştir. Çoklu sistem bulgularının erken fark edilmesi ve enzim–genetik x doğrulama ile alt tip tayininin yapılması, izlem ve tedavi planlaması açısından kritik önemdedir. Anahtar Kelimeler: Disostozis multipleks, Genetik heterojenite, İşitme kaybı, Kardiyak tutulum, Mukopolisakkaridoz, Pediatrik metabolik hastalık.