COVİD-19 pnömonisi ile hastaneye yatırılan olgularda farklı steroid türlerinin tedavide kullanılmasının prognoza etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR DR. SUAT SEREN GÖĞÜS HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: LÜTFÜ CAN HEPDUMAN
Danışman: Özgür BATUM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Covid 19 pnömonisi tanısı ile hastaneye yatırılan ve tedavide kortikosteroid kullanılan hastalarda farklı steroid türlerinin kullanılmasının yoğun bakım ünitesi ihtiyacı, sağkalım, hastanede yatış süresi üzerine etkisi ve CRP, d-dimer, lenfosit sayısı, LDH gibi inflamatuar belirteçlerin üzerine etkisi araştırmak amacıyla bu çalışma yürütülmüştür. Gereç ve Yöntem: Retrospektif olgu-kontrol olarak yürütülen bu çalışmada, hastanede yatan COVID-19 pnömonili hastalarda tedavide metilprednizolon 40 mg/gün ve deksametazon 6 mg/gün uygulanan iki grup, COVID-19 pnömonisi şiddeti ve prognozu ( solunum yetmezliği, hastanede yatış süresi, yoğun bakım ünitesi ihtiyacı, hastane içi mortalite) açısından karşılaştırılmıştır. Ayrıca yaş, cinsiyet, ek hastalık (HT, DM, KAH, KOAH, SVO, KBH, malignite, diğer hastalıklar), D-dimer, CRP gibi inflamatuar belirteçlerin hastaneye giriş-çıkış değerleri, glukoz hastaneye giriş-çıkış değeri, LDH, lenfosit, lökosit, nötrofil, PaO2 hastane giriş değeri, Covid 19 pnömonisinin radyolojik görünümü (izole buzlu cam ve izole konsolidasyon, konsolidasyon-buzlu cam birlikteliği), Covid-19 PCR sonucu gibi veriler de araştırmaya dahil edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya alınan 451 hastanın ortalama yaşı 62,30 ± 13,80 olup, yaş aralığı 18-94 yıl; hastaların 300'ü (%66.5) erkek, 151'i (%33.5) kadındı. Tüm hastaların 361'inin (%80) Covid-19 PCR pozitif olduğu saptandı. Hastaların 339'unda (%75.2) eşlik eden komorbidite olduğu izlenmiştir. Bu komorbiditelerden en sık hipertansiyon, diyabetes mellitus ve koroner arter hastalığı olarak bulundu. Hastalar uygulanan tedaviye göre değerlendirildiğinde metilprednizolon 40 mg/gün uygulanan grubun 288 (%63.9) kişi, deksametazon 6 mg/gün uygulanan grubun 163 (%36.1) kişi olduğu belirlendi. Hastane içi mortalite değerlendirildiğinde 409'unun (%90.7) sağ, 42'sinin (%9.3) exitus olduğu saptandı. Ayrıca 98 (%21.7) hastanın yoğun bakım ünitesi ihtiyacı gelişmiştir. Tüm hastaların 394'ünün (%87.4) oksijen inhalasyon tedavisi ihtiyacı olmuştur. Radyolojik olarak ayrıldığında hastaların 349'unun (%77.4) sadece buzlu cam görünümünde, 102'sinin (% 22.6) salt konsolidasyon ve buzlucam-konsolidasyon birlikteliği ile seyrettiği saptanmıştır. Çalışmaya alınan 451 hastanın tedavide kullanılan kortikosteroid tipine ve radyolojik özelliğine göre demografik özellikleri ve laboratuvar değerleri incelenmiştir. Hastalar radyolojik olarak salt buzlu cam görünümü olanlar ve konsolidasyon buzlu cam birlikteliği ile salt konsolidasyon görünümü olanlar olarak 2 gruba ayrılmışlardır. Kortikosteroid tiplerine göre deksametazon 6mg/gün ve metilprednizolon 40 mg/gün olarak ayrı ayrı incelenmiş olup, hastaların yaş, LDH, lökosit, nötrofil, lenfosit, nötrofil/lenfosit oranı, arteryal kan gazında parsiyel oksijen basıncı ve tedavi sonrası CRP, D-dimer, glukoz değerleri kıyaslanmıştır. Tüm parametreler incelendiğinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamıştır. Kaplan-Meier sağkalım analizleri ile, 451 olguda değerlendirilen parametrelerin sağkalıma olan etkisi incelendi. 60 günlük takip süresi sonunda 42 (%9.31) olgunun eksitus olduğu, 409 (%90.69) olgunun sağ olduğu görüldü. Ortalama yaşam süresinin 35.728 (%95 GA: 29,784-41,672) gün olduğu görüldü. Kortikosteroid tipinin genel sağkalım süresine etkisi Kaplan-Meier sağkalım analizi ile değerlendirildi. 60 günlük takip süresi sonunda, deksametazon 6mg/gün uygulanan 163 hastadan 12'sinin (%7.36), metilprednizolon 40mg/gün uygulanan 288 hastadan 30'unun (%10.42) eksitus olduğu saptandı. Ortalama yaşam süresinin deksametazon uygulanan grupta 36,9 (%95 GA: 28,062-45,738) gün, metilprednizolon uygulanan grupta 35,12 (%95 GA: 27,863-42,372) gün olduğu görüldü. Bu verilere göre Logrank test analizi kullanılarak p değeri 0,6559 bulundu ve deksametazon 6 mg/gün uygulanan grup ile metilprednizolon 40 mg/gün uygulanan grup arasında genel sağkalım süresi üzerine istatiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. Radyolojik olarak salt konsolidasyon görünümü ve buzlucam-konsolidasyon birlikteliği olan olgular konsolidasyon grubu olarak, salt buzlucam görünümü olan grup buzlu cam grubu olarak ayrıldı. Kaplan-Meier sağkalım analizi ile konsolidasyon grubu ve buzlu cam grubu steroid tipine göre ayrı ayrı değerlendirildi. Konsolidasyon grubunu oluşturan 102 hastadan 41'ine deksametazon 6 mg/gün, 61'ine 40 mg/gün metilprednizolon uygulandı. 60 günlük takip sonunda deksametazon uygulanan 41 hastanın 10'u (%24.39), metilprednizolon uygulanan 61 hastanın 21'i (%34.43) eksitus olarak kabul edildi. Ortalama yaşam süresi deksametazon uygulanan grupta 31,775 (%95 GA: 20,786-42,765), metilprednizolon uygulanan grupta 30,023 (%95 GA:22,423-37,622) gün olduğu saptandı. Bu verilere göre Logrank test analizi kullanılarak p değeri 0,694 bulundu ve radyolojik olarak salt konsolidasyon görünümü ile buzlucam-konsolidasyon birlikteliği olan olgularda deksametazon 6mg/gün uygulanan grup ile metilprednizolon 40 mg/gün uygulanan grup arasında genel sağkalım süresi üzerine istatiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. Radyolojik olarak izole buzlucam görünümü olan buzlucam grubunu oluşturan 349 hastadan 122'sine deksametazon 6mg/gün, 227'sine 40mg/gün metilprednizolon uygulandı. 60 günlük takip sonunda deksametazon uygulanan 122 hastanın 2'si (%1.64), metilprednizolon uygulanan 227 hastanın 9'u (%3.96) eksitus olarak kabul edildi. Ortalama yaşam süresi deksametazon uygulanan grupta 27,725 (%95 GA: 23,794-31,656), metilprednizolon uygulanan grupta 29,639 (%95 GA:26,587-32,691) gün olduğu saptandı. Bu verilere göre Logrank test analizi kullanılarak p değeri 0,391 bulundu ve radyolojik olarak salt buzlucam görünümü olan olgularda deksametazon 6mg/gün uygulanan grup ile metilprednizolon 40 mg/gün uygulanan grup arasında genel sağkalım süresi üzerine istatiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. Sonuç: Bu retrospektif olgu kontrol çalışmasının verilerine dayanarak, tedavide uygulanan kortikosteroid tipinin COVID-19 pnömonisi nedeniyle hastaneye yatan hastaların genel sağkalıma etkisinde ve CRP, D-dimer gibi inflamatuar belirteçlerde anlamlı bir farklılık olmadığı saptanmış olup, literatürde bu konu ile ilgili yapılan çalışmaların sonuçlarında farklılıklar saptandığı gözlemlenmiştir. Bu konuda yapılacak randomize ve kontrollü çalışmalar daha yüksek düzeyde kanıt sağlayacaktır.