Covid-19 pandemisi sürecinde Ankara ilindeki aile hekimliği asistanlarının mesleki yorgunluk, tükenmişlik ve toparlanma durumlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ZEHRA ZORBA
Danışman: Mustafa ÇELİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: COVID-19 Pandemisi döneminde Ankara ilindeki aile hekimliği asistanlarının çalıştıkları birimleri, sosyodemografik özellikleri, kişisel özellikleri, çalışma ve dinlenme saatleri değerlendirilerek mesleki yorgunluk, tükenmişlik ve toparlanma durumlarının ve bunları etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel ve analitik tipte olan bu çalışma 01.01.2021-30.02.2021 tarihleri arasında online olarak Ankara ilindeki eğitim ve araştırma hastaneleri ile tıp fakültelerindeki tüm aile hekimliği kliniklerine ulaşılarak eğitim gören asistan hekimlere yapılmıştır ve 241 kişi katılım göstermiştir. Katılımcılara sosyo-demografik özellikler, sağlık ve meslek ile ilgili özellikler, yorgunluk ve uyku ile ilgili özelliklerin sorgulandığı anket ve Mesleki Yorgunluk Tükenmişlik Toparlanma Ölçeği (MYTTÖ) (Occupational Fatigue Exhaustion Recovery Scale) (OFER) uygulanmıştır. Bulgular: Katılımcıların %30,7'si (n=74) erkek, % 69,3'ü (n=167) kadındır, %45,2'si (n=109) 27 yaş ve altında ve yaş ortalaması 29,15±4,97'dir. MYTTÖ kronik yorgunluk alt grup puan ortalamaları 59,10±25,82, akut yorgunluk alt grup puan ortalamaları 61,82 ± 20,34, toparlanma alt grup puan ortalamaları 43,05±19,28 olarak bulunmuştur. Katılımcılarda orta-yüksek düzeyde kronik yorgunluk, orta-yüksek düzeyde akut yorgunluk tespit edilmiştir. Kronik yorgunluk,akut yorgunluk ve toparlanma puan ortalamaları ile yaş arasında anlamlı bir fark bulunamamıştır. Kronik yorgunluk ve toparlanma puan ortalamaları ile cinsiyet arasında istatistiksel anlamlı fark bulunmuş olup (sırasıyla p=0,015, p=0,006) akut yorgunluk ile cinsiyet arasında anlamlı fark bulunamamıştır. Kronik yorgunluk puan ortalamaları ile kronik hastalık arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuş olup (p=0,038) akut yorgunluk ve toparlanma ile kronik hastalık arasında anlamlı fark bulunamamıştır. Covid Yoğun Bakım'da görev alan kişilerin kronik yorgunluk ve akut yorgunluk puan ortalaması görev almayanlardan yüksek olup aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Filyasyonda görev alanların kronik yorgunluk ve akut yorgunluk puan ortalaması görev almayanlardan yüksek bulunmuş ve toparlanma puan ortalamaları filyasyonda görev alanların almayanlardan düşük bulunmuş olup fark istatistiksel anlamlı bulunmuştur. Kronik yorgunluk, akut yorgunluk ve toparlanma puan ortalamaları ile gelir algısı (sırasıyla, p<0,001, p=0,003, p=0,042), mesleği sevme durumu (sırasıyla, p<0,001, p<0,001, p=<0,001), sağlık durumunu ifade etme (sırasıyla, p<0,001, p=0,012, p=0,005), aylık fazla mesai yapma (sırasıyla, p=0,002, p=0,013, p=0,003) durumu arasında istatistiksel anlamlı fark bulunmuştur. Sonuç: COVID-19 pandemisinde aile hekimliği asistanları fiziksel ve psikolojik olarak olumsuz etkilenmiştir. Yüksek bulaş riski nedeniyle beden sağlıkları olumsuz yönde etkilenmiştir. Ayrıca fazla iş yükü, enfeksiyon etkeni taşıma korkusu, sosyal izolasyon, ölüm korkusu, evden ayrı kalma gibi nedenlerle ruhsal sağlıkları olumsuz etkilenmiştir. Tüm bunların sonucunda aile hekimliği asistanlarında orta-yüksek düzeyde kronik ve akut yorgunluk tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: COVID-19 pandemisi, mesleki yorgunluk, tükenmişlik ve toparlanma ölçeği, aile hekimliği