Anterior serebral dolaşımının varyasyonlarının ve anomalilerinin bilgisayarlı tomografi anjiografi ile değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, RADYODİAGNOSTİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ALİ KARDÜZ

Danışman: Elif ERGÜN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş ve Amaç: Beyin damarlarının anatomik çeşitliliği, özellikle tanısal görüntüleme ve girişimsel işlemlerde göz önünde bulundurulması gereken önemli bir unsurdur. Anterior serebral arter (ACA) ve orta serebral arter (MCA), serebral dolaşımın ana bileşenleri arasında yer alır ve bu damarların gelişimsel süreçte ortaya çıkan varyasyonları, bireyler arasında değişiklik gösterebilir. Bu çalışmanın amacı, bilgisayarlı tomografi anjiyografi (BT anjiyografi) kullanılarak ACA ve MCA'nın dallanma paternleri ve varyasyon sıklıklarının değerlendirilmesidir. Gereç ve Yöntem: Çalışma, retrospektif olarak Eylül 2021 ile Temmuz 2023 tarihleri arasında BT anjiyografi çekimi yapılmış 600 olguyu kapsamaktadır. Teknik yetersizlik, metalik artefakt ve damar tıkanıklığı gibi nedenlerle görüntü kalitesi uygun olmayan hastalar çalışma dışında bırakılmıştır. İncelemeler 128 kesitli BT cihazı ile elde edilen görüntüler üzerinden yapılmış; aksiyel, koronal, sagittal ve multiplanar reformat görüntülerle MIP görüntülerde vasküler yapılar iki deneyimli radyolog tarafından değerlendirilmiştir. MCA varyasyonları, bifurkasyo tipleri, erken bifurkasyo ve diğer nadir varyasyon tiplerine göre değerlendirilmiştir. ACA varyasyonları ise A1 ve A2 segmentlerine ait varyasyonlar dikkate alınarak analiz edilmiştir. Bulgular: MCA varyasyonları arasında en sık görülen yapı non-dominant bifurkasyo olup, sağda %65,0, solda %65,2 oranında izlenmiştir. Alt dominant ve üst dominant bifurkasyonlar bunu takip etmiştir. Trifurkasyo %7 civarında, kuadrifurkasyon ise oldukça nadir saptanmıştır. MCA'da erken bifurkasyo sağda %15,3, solda %14,2 oranında izlenmiş; bu varyasyonun genellikle diğer bifurkasyo tiplerine eşlik ettiği gözlemlenmiştir. ACA A1 segmentinde tipik yapı baskın olmakla birlikte, hipoplazi ve aplazi gibi varyasyonlara da rastlanmıştır. A2 segmentinde ise tipik yapı oranı %90 civarında bulunmuş; en sık ek varyasyonun triple ACA olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Çalışmamız, ACA ve MCA varyasyonlarının BT anjiyografi ile güvenli biçimde değerlendirilebileceğini göstermektedir. Elde edilen veriler, bu anatomik farklılıkların klinik uygulamalarda göz önünde bulundurulması gerektiğini ortaya koymaktadır. Bu tür çalışmalara farklı yaş gruplarında ve etnik topluluklarda devam edilmesi, varyasyonların toplumlar arası dağılımını anlamak açısından değerli olacaktır. Anahtar Kelimeler: ACA, MCA, BT anjiyografi, Varyasyon, Bifurkasyon, Erken bifurkasyo