Primer glomerüler hastalıklarda hastalık başlangıcı, aktivitesi ve immunosupresif tedavi sırasında ortaya çıkan yan etkiler üzerine mevsimsel değişikliklerin etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EVGİN MATLUP BEĞTAŞ
Danışman: Egemen CEBECİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Ülkemizde ve dünyada sıklığı giderek artan primer glomerüler hastalıklarda (PGH) nüks sebepleri ortaya konulmuşken, mevsimsel değişikliklerin hastalığın başlangıcına, tedavi yan etkisine ve nüks üzerine etkileri henüz net olarak bilinmemektedir. Çalışmamızda, PGH'de hastalığın başlangıcına, aktivitesine ve kullanılan immunosupresif tedaviye bağlı ortaya çıkan yan etkiler üzerine mevsimsel değişikliklerin etkilerinin ortaya konması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: 1 Ocak 2005-30 Kasım 2022 tarihleri arasında Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Nefroloji Kliniğinde biyopsi ile kanıtlı PGH tanısıyla takip edilen 360 hasta çalışmaya dahil edildi. Biyopsi anı demografik özellikleri, semptom başlangıç mevsimi, biyopsinin yapıldığı mevsim, toplam takip süresi, nüks mevsimleri, immunosupresif ilaç kullanımı, yan etkilerin ortaya çıktığı mevsim ve hastalık sonlanımları kaydedildi. Bulgular: Hastaların ortalama yaşı 43,4±14,2 yıldı ve %54,2'si erkekti. Hastaların %21,7'sinin semptomları ilkbahar, %22,2'sinin yaz, %21,7'sinin sonbahar, %34,4'ünün kış mevsiminde başlamıştı. IgA nefropatisi (IgAN), membranöz nefropati ve fokal segmental glomerüloskleroz ile karşılaştırıldığında kış aylarında yapılan biyopsilerde yaz aylarına göre daha sık rastlanmaktaydı(p=0,048). Hastaların 52'sinde(%14,4) toplam 82 defa hastalık nüksü gelişmişti. Bunların %56,1'i yaz aylarında gelişmişken, %43,9'u kış aylarında gelişmişti. Hastaların 196'sına(%54,4) immunosupresif tedavi başlanmış ve bu hastaların %74'ünde ilaca bağlı yan etki gelişmişti. Kortikosteroid sonrası enfeksiyöz yan etkilerin %15,5'i ilkbahar mevsiminde, %19,7'si yaz, %32,4'ü sonbahar ve %32,4'ü kış mevsiminde gelişmişti. IgAN hastaları değerlendirildiğinde kortisteroid kış aylarında başlananlar ile yaz aylarında başlananların enfeksiyöz yan etki oranları benzerdi(sırasıyla %44,7 ile %25,0,p=0,117). Ortanca takip süresi 33,5 ay olan hastaların %12,2'si renal replasman tedavilerine ihtiyaç duymuşken, %6,4'ü eksitus olmuştu. Sonuç: Primer glomerülonefrit hastalarının üçte birinin semptomları kış mevsimde başlarken, kış aylarında yapılan biyopsilerde IgAN daha sık saptanmaktaydı. Kortikosteroid kullanımına bağlı gelişen enfeksiyöz yan etkiler çoğunlukla kış aylarında gelişmişti. IgAN nedeniyle kış aylarında kortikosteroid başlanan hastalarda yaklaşık iki kat daha fazla enfeksiyöz yan etkiler gelişmesine rağmen bu veri istatistiksel anlamlılığa ulaşmamıştır. IgAN hastalarında kortikosteroid başlanma mevsiminin, enfeksiyöz yan etkiler üzerine etkisini araştıran daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Glomerülonefrit, mevsimler, mevsimsel değişim, nüks, yan etkiler