İstanbul ilindeki şehir hastanelerinde görev yapmakta olan uzman hekimlerin sevk sistemi hakkındaki düşünceleri (öngörüleri, kaygıları ve önerileri) üzerine tanımlayıcı çalışma
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜLEYMAN AKGÜN
Danışman: Hilal ÖZKAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Sevk zinciri, hastaların ihtiyaçlarına göre birinci basamaktan başlayarak uygun sağlık hizmetlerine adım adım yönlendirilmesini sağlayan, sağlık sisteminin etkin kullanımını amaçlayan bir yönlendirme sistemidir. Sevk zincirinin temel hedefi, ikinci ve üçüncü basamakta hizmet veren hastaneleri, alt basamaklarda tedavi edilebilecek hastaların oluşturduğu yükten arındırarak, hastane hizmetlerinin kalitesini artırmak ve sağlıkla ilgili maliyetleri düşürmektir. Çalışmada uzman hekimlerin ülkemizdeki sevk sistemi ve ilerleyen dönemlerde uygulamaya geçilmesi beklenen kademeli sevk zinciri hakkındaki görüşlerini tespit etmek amaçlanmaktadır. GEREÇ VE YÖNTEM: Kesitsel ve tanımlayıcı nitelikte olan araştırmamız yüz yüze anket uygulamasıyla yapılmıştır. Çalışmamız 14.09.2023 ile 14.11.2023 tarihleri arasında İstanbul ilindeki şehir hastanelerinde aktif görev yapan uzman hekimlerden oluşan 202 katılımcı ile yapılmıştır. Çalışmada katılımcılara ilk bölümde yaş, cinsiyet, sağlık yöneticiliği ve mesleki deneyimleri gibi sosyodemografik özelliklerini tanımlamak amacıyla 18 soru yöneltilmiştir. Sonraki bölümde uzman hekimlerin mevcut ve tekrardan yapılanması planlanan sevk sistemi hakkındaki öngörülerini (15 soru), kaygılarını (12 soru) ve önerilerini (10 soru) tespit etmek amacıyla 37 soru yöneltilmiştir. Elde edilen verilerin cronbach's alpha ile güvenirlik analizi, skewness ve kurtosis değerlerine bakılıp dağılımın normalliği test edilerek istatistiksel analize tabi tutulmuştur. p<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. BULGULAR: Katılımcıların %38,1'i hastanelere direk başvurunun tamamen engellenmesi gerektiğini, %59,9'u ise hastanelere direk başvurunun tamamen engellenmemesi ancak sevk zincirine uyulmadığı takdirde yaptırım uygulanması gerektiğini ortaya koymuştur. Katılım sağlayan aile hekimliği dışında kalan uzman hekimlerin %50,3'ü aile hekimlerince kendi branşlarını ilgilendiren hastalıklarla ilgili verdikleri tedavilerin uygunluğunu 10 üzerinden 6'nın altında puanlamışlardır. Diğer branş uzmanlarının sadece %42,9'u halihazırda aile hekimlerinin sevk kararını etkileyen etmenler arasında tıbbi endikasyonu saymıştır. Medikolegal çekinceleri de hastaların sevk edilmesinde etmen olarak gören uzmanların oranı %67,5'tir. Yine hastaların sevk edilme talebini etmen olarak gören diğer uzmanların oranı %66,2 olarak saptanmıştır. Aile hekimlerinin bilgi/deneyim eksikliğini sevk edilme nedenleri arasında gören diğer uzman hekimlerin oranı %74,7 olarak tespit edilmiştir. Aile hekimliği branşında olan hekimlerin diğer branşlarda olanlara kıyasla Kaygılar toplam puanı daha yüksek bulunmuştur. ASM'de çalışmış olan uzman hekimler ile sevk zincirinin uygulanması halinde malpraktislerin artacağı düşüncesi arasında anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Aile hekimliği uzmanları ile diğer uzmanlar arasında branşlaşmanın hastalara bütüncül yaklaşımı gölgelediği düşüncesi arasında anlamlı bir farklılık görülmüştür. Yine aynı şekilde branş gruplar ile sevk sisteminin birinci basamakta iş yükünün artacağı kanaati ve malpraktislerde artış izleneceği kanaati arasında anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Yaş ve mesleki deneyim arttıkça uzman hekimlerin gelmesi beklenen sevk zinciri uygulaması hakkındaki öngörü puanı yüksek kaygı puanı düşük bulunmuştur. Toplumun sevk zinciri uygulamasını benimseyeceğini düşünen katılımcı oranı %43,3 olarak tespit edilmiştir. Katılımcıların %54,4'ü etkin ve kaliteli bir sevk sisteminin uygulanabileceğini düşünmektedir. SONUÇ: Uzman hekimlerin sevk sistemi hakkında birçok konuda ortak öngörü ve kaygılara sahip olduğu görülmektedir. Ancak aile hekimliği uzmanları ile diğer uzmanlar arasında birinci basamakta yaşanabilecek iş yükü artışı, malpraktis korkusu, stres ve sorumluluklarda artış gibi konularda farklı düzeylerde bir kaygı düzeyi olduğu görülmektedir. Sevk sisteminin etkin ve verimli olması için hizmet içi eğitimlerin verilmesi, sevk kriterlerinin net olarak belirlenmesi, hukuki altyapının güçlendirilmesi ve toplumun bilinçlendirilmesinin gerekliliği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, sağlık hizmetleri sistemi, sevk zinciri, tıbbi uzmanlık