Obezite tanılı ve normal kilolu adolesanların ve ebeveynlerinin sağlık algılarının karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ONUR ALP GÜLMEZ
Danışman: Zuhal Aydan SAĞLAM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Obezitenin ortaya çıkmasında genetik faktörler, psikolojik, ailesel ve çevresel faktörler rol oynamaktadır. Obezitenin bireyin hem kendi hem de ailesi tarafından sağlık açısından değerlendirilmesi ve algılanması sağlığın geliştirilmesi ve sürekliliği için önemlidir. Bu çalışmada; obez ve normal kilolu adolesan bireylerin ve ebeveynlerinin sağlık algılarını karşılaştırmayı amaçladık. Gereç ve yöntem: Kesitsel, tanımlayıcı, prospektif, anket çalışmasıdır. İstanbul Eğitim Araştırma Hastanesi, Süleymaniye Kadın Doğum ve Çocuk Hastanesi, Adolesan Polikliniğine başvuran 12-19 yaş arası çalışmaya alınma kriterlerini karşılayan obezite tanılı ve normal kilolu adolesanlar ve bu bireylerin ebeveynleri incelenmiştir. Toplamda 308 katılımcı, 63 obezite tanılı adolesan ve 63 ebeveyni çalışma grubu, 91 normal kilolu adolesan ve ebeveynleri kontrol grubu olarak alınmıştır. Adolesanların ve ebeveynlerinin boy, kilo, Vücut Kitle İndeksi (VKİ) hesaplandı. Sosyodemografik form ve sağlık algısı anketi formları Google Docs uygulaması ile hazırlandı ve QR kod oluşturuldu ve online olarak hastalara iletildi. Online olarak yapamayan ve formu dolduramayan hastalar için yüz yüze olmak üzere anket uygulaması yapıldı. Bulgular: Çalışmaya n=78(%50,6) kız olmak üzere, toplam 154 adolesan 154 ebeveyn katıldı. Kilonuzu nasıl buluyorsunuz sorusuna n=11(%7,4 zayıfım),n=57(%37,0) normal kilolu, n=70 (%45,4) biraz kiloluyum, n=16 (%10,4) obezim yanıtı alındı. Normal kilolu adolesan grubunda öz farkındalık, kesinlik ve sağlık algısı total puanı erkeklerde anlamlı yüksek bulunurken obezite tanılı adolesan grupta farklı bulunmamıştır (p>0,05). Normal kilodaki adolesan grubunun sağlığını iyi olarak değerlendirdiği, egzersiz, fiziksel aktivite ve yürüyüş miktarı obez adolesanlara göre daha fazla olduğu görüldü. Obezite tanılı adolesan grubunda sağlık algısı total puanı, kontrol merkezi, öz farkındalık, sağlığın önemi puanları normal kilolu gruptan istatistiksel olarak anlamlı değil ama yüksek bulundu. Obez adolesanların ebeveynlerinin kontrol merkezi, öz farkındalık ve sağlığın önemi puanları normal kilolu grubun ebeveynlerinden istatistiksel olarak anlamlı olmasa da yüksek bulunmuştur. Obezitesi olan adolesanların ebeveynlerinin çok azı çocuğunu obez olarak değerlendirirken çoğunlukla biraz kilolu olarak değerlendirmektedir. Adolesan "Kilonuzu nasıl buluyorsunuz" cevap dağılımları ile ebeveyn "Çocuğunuzun kilosunu nasıl buluyorsunuz" cevap dağılımları uyumlu bulunmuştur. Adolesan "Sağlığınızı Nasıl değerlendirirsiniz" Kötü, Orta ve İyi gruplarının Sağlık Algısı Ölçeği total puan ortalamaları farklı bulunmuştur (p=0,0001). Sonuç: Obezitesi olan adolesanların ebeveynleri sağlığın önemini, sağlığın kontrolünün kendilerine bağlı olduğunu bilmektedirler. Ancak bu grup sağlıklı olmak için ne yapmaları gerektiğini bilememektedir. Adolesanın kilosu konusunda aile de objektif olması gerekmektedir. Obezitenin bir hastalık olduğu aileye anlatılmalıdır. Sağlık algısı düşük olan bireylerin hem adolesan hem ebeveyn sağlıklarına ilişkin farkındalığın arttırılmasını sağlığın geliştirilmesi ve korunması için önemlidir. Anahtar Kelimeler: Adolesan, Obezite, Sağlık Algısı