Kadınlarda pasif sigara içiciliği ile uyku kalitesi arasındaki ilişki düzeyi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET ÇOBAN
Danışman: Güzin ZEREN ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma ile toplumdaki kadın bireylerin pasif sigara dumanına maruziyet durumları ve pasif sigara içiciliği ile uyku kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Şişli Hamidiye Etfal Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi(SUAM) Aile Hekimliği Polikliniği'ne 01/12/2024-01/01/2025 tarihleri arasında başvuran ve çalışmaya katılmayı onaylayan 20 yaşından büyük 65 yaşından küçük kadın bireyler dahil edilmiştir.Çalışmaya 174 katılımcı dahil edildi. Çalışma, tek merkezli, kesitsel, tanımlayıcı ve analitik niteliktedir. Katılımcılara sosyodemografik özellikleri içeren ve pasif sigara maruziyetini sorgulayan 29 sorunun yanı sıra uyku kalitesi düzeyini ölçmek amacıyla Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi'ni (PUKİ) içeren anket formu yüz yüze görüşülerek uygulandı. İstatistiksel analizleri için "Microsoft Excel 2016" ve "IBM SPSS Statistics 26" paket programları kullanılmıştır, p=0,05 düzeyi, tüm temel ve alt testler için anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmamıza 174 kadın birey katılmış olup, % 48,9 (n=85)'unun 20-30 yaş aralığında olduğu, % 71,2 (n=124)'sinin üniversite mezunu olduğu, % 45,4 (n=79)'ünün çalışan ve % 22,4 (n=39)'ünün ev hanımı/ev işleriyle ilgilenenlerin olduğu, %55,2 (n=96)'sinin evli olduğu, % 96,6 (n=168)'sının kentsel bölgelerde yaşadığı, % 42,5 (n=74)'inin aylık gelirinin bir ila üç asgari ücret arasında olduğu saptanmıştır. Pasif sigara dumanı maruziyeti ile ilgili değişkenlere bakıldığında; sigara dumanına en çok maruz kalınan yerlerde ilk sırayı % 71,2 (n=124) ile sosyal ortamlar almaktadır. Onu % 16,1 (n=28) ile ev ortamı izlemektedir. Katılımcıların % 22,4(n=39)'ü gün içerisinde sigara dumanına maruz kalmadığını ifade etmiştir. Katılımcıların % 44,3 (n=77)'ünün evinde sigara içen birey/bireyler bulunmaktayken % 55,7 (n=97)'sının evinde kimse sigara içmemektedir. Ev halkında sigara içenlerde ilk sırada % 38,4 (n=38) ile eş ikinci olarak baba % 20,2 (n=20) ile yer almaktadır. Sigara içilen hanelerin % 53,2 (n=41)'sinde günlük 1-9 adet sigara,% 7,8 (n=6)'inde günlük 30 adetten fazla sigara tüketilmektedir. Kadınların yanında sigara içenlerde ilk sırada % 52,3 (n=101) ile arkadaşlar/iş arkadaşları yer almaktadır. Bunu % 22,3 (n=43) ile eş/sevgili izlemektedir. Kadınların % 84,5 (n=147)'i yanında sigara içilmesinden rahatsız olduğunu ifade etmişken % 15,5 (n=27)'i rahatsız olmadığını ifade etmişti. Yedi bileşenden oluşan PUKİ için global indeks skoru 6,63 ve standart sapması 2,89 saptandı.. Katılımcıların % 37,4 (n=65)'ü iyi uyku kalitesine ve % 62,6 (n=109)'sı kötü uyku kalitesine sahipti. Kadınların PUKİ skorları ile gün içerisinde sigara dumanına maruz kalınan süreye göre anlamlı bir farklılık saptandı. (p<0,05). Farkın kaynağını sigara dumanına maruz kalmayanlar ile sigara dumanına 1-3 saat arasında maruz kalanlar oluşturmaktaydı. Sigara dumanına maruz kalmayanların ortalama PUKİ skoru 5,79 iken sigara dumanına günde ortalama 1-3 saat maruz kalanların ortalama PUKİ skoru 8,91 saptandı. Uyku kalitesi ile sigara dumanına maruz kalınan süre, evde günlük içilen sigara sayısı, katılımcıların özel araçlarında sigara dumanına maruz kalma durumu değerlendirildiğinde istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki saptandı. Sonuç: Bu çalışma kadınlarda pasif sigara dumanı maruziyetinin uyku kalitesini istatistiksel olarak anlamlı düzeyde etkilediğini ortaya koymuştur. Pasif sigara dumanına maruz kalma ve uyku bozukluklarının sağlık üzerindeki olumsuz etkileri göz önüne alındığında, uyku kalitesini kötü yönde etkileyen önemli bir faktör olan sigara dumanına maruziyetin engellenmesi büyük bir önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: pasif sigara içiciliği, uyku kalitesi, kadın