Öksürük ve solunum sıkıntısı ile acil servise başvuran 0-24 ay arası çocuklarda anne sütü ve D vitamini kullanımının hastalığın şiddeti ve hastane kalış süresi üzerine etkisinin değerlendirilmesi

ESRA NUR AYDİN

Öksürük ve solunum sıkıntısı ile acil servise başvuran 0-24 ay arası çocuklarda anne sütü ve D vitamini kullanımının hastalığın şiddeti ve hastane kalış süresi üzerine etkisinin değerlendirilmesi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAĞCILAR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ESRA NUR AYDİN

Danışman: Meltem EROL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

AMAÇ: Akut bronşiyolit (AB) iki yaşından küçük çocuklarda görülen, sıklıkla viral etkenlerin etyolojiden sorumlu olduğu, hışıltı, öksürük, hızlı solunum, göğüste çekilmeler ve ekspiryumda uzama ile seyreden bir hastalıktır. Prematüre doğum öyküsü, düşük doğum ağırlığı, 2 yaş altı olmak,eşlik eden kronik hastalığın olması, düşük sosyoekonomik düzey, kalabalık ortamda yaşıyor olmak, kış mevsimi, sağlık hizmetlerine ulaşmakta zorluk, hava kirliliği ve yetersiz bağışıklama, anne sütü alamama, malnütrisyon ve D vitamini eksikliği akut alt solunum yolu enfeksiyonları (ASYE) için başlıca risk faktörleridir. Biz bu çalışmamızda, Ocak 2025- Kasım 2025 tarihleri arasında hastanemiz Çocuk acil servise öksürük-solunum sıkıntısı ile başvuran 0 ay- 24 ay arası çocuklarda çevresel faktörler, anne sütü ve D vitamini kullanımının hastalık şiddeti ve hastane yatış süresi üzerine etkisinin inceleyerek literatüre katkıda bulunmayı amaçladık. GEREÇ VE YÖNTEMLER: Sağlık Bilimleri Üniversitesi Bağcılar Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniği'ne Ocak 2025- Kasım 2025 tarihleri arasında başvurusu olan 0 ay- 24 ay arası 100 çocuk hastaların verileri ailelere alınan onam eşliğinde doldurulan anket ve hastane kayıtlarından prospektif olarak incelendi. Hastaların cinsiyet, yaş, gestasyonel hafta, Respiratuar Severity Score (RSS), anne sütü alımı, D vitamini kullanımı, kronik hastalık, düzenli kullanılan ilaç, rutubetli evde yaşama, kalabalık evde yaşama (>5 kişi), sigara maruziyeti, evcil hayvan besleme, geliş şikayetleri (öksürük, beslenmede azalma, ateş, takipne), hastanede yatış süresi (acil servis, Genel Pediatri servisi, Çocuk Yoğun Bakım), aldıkları oksijen desteği (oda havası, nebül maske, rezervuarlı maske, Yankot, entübasyon) incelenerek excel dosyasına kaydedildi. . İstatistik analizde tüm testler çift yönlü olarak gerçekleştirilmiş olup p <0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. BULGULAR: Çalışma 2025 yılı Ocak- Kasım ayları arasında yaşları 0 ile 24 ay arasında değişmekte olan, 59'u (%59) erkek ve 41'i (%41) kız olmak üzere toplam 100 bebek ile yapılmıştır. Bebeklerin yaşları ortalaması 10.98±6.05 aydır. Anne sütü alımı 0–19 ay arasında değişmekte, ortalama 6.25±4.81 ay ve medyan 6 aydır. Anne sütü alımı/yaş oranı ortalama 0.60±0.35 olup çocukların yaşlarının yaklaşık %60'ına kadar anne sütü aldığı görülmektedir. Anne sütü alımı gruplarında ilk 6 ay içerisinde anne sütü alanların oranı %67 olup, bu durum önerilen emzirme süresi ile uyumludur; ancak 1 yaş sonrasında anne sütü alım oranı %7'ye düşmektedir. Vitamin D alımı ise ortalama 5.06±4.49 ay, medyan 5 aydır. Emmede azalma %56 oranında görülürken, ateş %18, taşikardi %19 oranında saptanmıştır. Öksürük %82 ile en sık görülen bulgu olup, takipne %59 oranında izlenmiştir. Çevresel faktörler değerlendirildiğinde, evcil hayvan varlığı %5, rutubetli ev %24, kalabalık ev %28, sigara maruziyeti ise %55 oranında bulunmuştur. Hastanede yatış süresi ile anne sütü alımı /yaş oranı değerleri arasında ters yönlü, %64.3 düzeyinde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmaktadır (p:0.000; p<0.05). Hastanede yatış süresi ile D vitamini alımı /yaş oranı değerleri arasında ters yönlü, %55,4 düzeyinde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmaktadır (p:0.000; p<0.05). SONUÇ: Çalışmamız sonucunda anne sütü alımı / yaş ve D vitamini alımı / yaş oranı arttıkça hastanede kalış süresi, oksijen desteği alma süresinin kısaldığı görülmüştür. 1 yaş sonrası anne sütü alımının belirgin düzeyde azaldığı görülmüştür. D vitamini kullanma süresi ortalama 5 aydır. 2 yaşa kadar anne sütü kullanımının artması için emzirmeyi teşvik edici politikalara önem verilmeli, sağlık bakanlığı önerilerinde olan D vitamini kullanımı her çocuk muayenesinde sorgulanmalı, bu konuda eksiklik varsa aileler hekim tarafından bilgilendirilmelidir. Çalışmamız anne sütü alımı ve D vitamini kullanımının akut alt solunum yolu enfeksiyonlarında koruyucu rolü olduğu bulunmuş ve literatüre katkı sağlamıştır.