Çocuklarda ve adölesanlarda dikkati başka yöne çekme tekniklerinin akut ağrıya etkisi: Bir meta analiz çalışması

AYLİN PEKYİĞİT

Çocuklarda ve adölesanlarda dikkati başka yöne çekme tekniklerinin akut ağrıya etkisi: Bir meta analiz çalışması

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYLİN PEKYİĞİT

Danışman: Dilek YILDIZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı çocuklarda dikkati başka yöne çekme tekniklerinin işleme bağlı yaşanılan akut ağrıya etkisini inceleyen deneysel çalışmaların meta analizinin yapılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, meta analiz yöntemi kullanılarak çocuklarda dikkati başka yöne çekme tekniklerinin işleme bağlı akut ağrı düzeyine etkisini inceleyen bir çalışmadır. Kapsamlı literatür taraması 1 Ocak 2010-31 Aralık 2021 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Verileri toplamak için Ulakbim, Pubmed, Science Direct, Cochrane, Web of Science, Embase, Medline, CINAHL olmak üzere 8 veri tabanları kullanılmıştır. Tarama sonucunda meta analize dahil edilebilecek randomize kontrollü çalışmaların metadolojik kalitesi Joanna Briggs Enstitüsü Randomize Kontrollü Deneyler için Kritik Değerlendirme Aracı (CARCTS-Joanna Briggs Institute Critical Appraisal for Randomized Controlled Trials Scale) kullanılmıştır. Verilerin analizi Comprehensive Meta Analysis (CMA) 3 programı kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Meta analize 29 çalışma dahil edilmiştir. Meta analiz sonuçları incelendiğinde, çocuk hastalara uygulanan dikkati başka yöne çekme yöntemlerinin işleme bağlı akut ağrı üzerindeki etki büyüklüğü (g= -1,465; p<0,001) olarak hesaplanmıştır. Bu doğrultuda dikkati başka yöne çekme yöntemlerinin çocuklarda ağrısı üzerinde anlamlı ve etkili olduğu belirlenmiştir. Yapılan moderatör analizinde aktif ve pasif dikkati başka yöne çekme yöntemlerine göre elde edilen etki büyüklükleri arasında da fark vardır (p=0,010). Aktif için elde edilen etki büyüklüğü (g=-1,616) pasife (g= -0,934) göre daha yüksek bulunmuştur. Sonuç: Bu doğrultuda dikkati başka yöne çekme tekniklerinin çocukların ağrısını azaltmada etkili olduğu, aktif yöntemlerin pasife göre daha etkili olduğu saptanmıştır.