Boşanmış bireylerde travma sonrası stres ve travma sonrası büyümeyi yordayan faktörler: Bütünlük duygusu, yalnızlık, ayrılık yası ve ruminasyonlar

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, KLİNİK PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEYNEP TİKİCİ

Danışman: Servet EBRİNÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Çalışmanın amacı boşanmış bireylerin boşanma deneyimini TSS ile TSB arasındaki ilişki içerisinde çeşitli değişkenlerle değerlendirmektir. Bu şekilde, bireylerin travmatik olaylardan sonra TSB deneyimlemesini kolaylaştırabilecek ve TSS'ye sebebiyet verebilecek faktörlerin araştırılması hedeflenmiştir. Çalışma, bireysel bütünlük duygusu, yalnızlık, ayrılık yası ve ruminasyonların TSS ile TSB deneyimlerine nasıl etkilerinin olduğu, ne kadarını açıkladığı ve aracı rollerini araştırmayı amaçlamıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma 218 boşanmış bireyle demografik bilgi formu, Olayların Etkisi Revize Ölçeği (OEÖ-R), Travma Sonrası Büyüme Ölçeği (TSBÖ), Olaya İlişkin Ruminasyonlar Envanteri (OİRE), Bireysel Bütünlük Duygusu Ölçeği (SOC13), UCLA Yalnızlık Ölçeği (UCLA- YÖ) ve Teksas Düzeltilmiş Yas Ölçeği (TDYÖ) kullanılmıştır. Verilerin analizinde Pearson korelasyon, çoklu regresyon analizi, SPSS Process Macro eklentisi kullanılarak birinci model ile tek aracı değişkenli analiz kullanılmıştır. Bulgular: TSS, yalnızlık, yas, ruminasyon arasında pozitif korelasyonlar bulunurken, TSB ile yalnızlık ile negatif; bütünlük duygusu ve istemli ruminasyonla pozitif korelasyon içinde bulunmuştur. Yas ve bütünlük duygusu arasında da negatif korelasyon vardır. TSS'nin bütünlük duygusu, yalnızlık, yas ve istemsiz ruminasyon tarafından; TSB'nin bütünlük duygusu, yalnızlık, yas şimdiki duygular ve istemli ruminasyon tarafından yordandığı bulunmuştur. TSS ve TSB arasındaki ilişkide bütünlük duygusu, yalnızlık, istemli ruminasyon ve ayrılık yası şimdiki duygular alt boyutunun aracı rolü anlamlı bulunmuştur. Sonuç: Boşanmış bireylerde yalnızlık, ruminasyon ve yasın kişilerin TSS deneyimlemelerini kolaylaştırdığı; bütünlük duygusu ve istemli ruminasyonun ise TSB deneyimlemelerini kolaylaştırdığı bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Boşanma, Travma Sonrası Stres, Travma Sonrası Büyüme, Ayrılık Yası, Yalnızlık, Ruminasyon, Bütünlük Duygusu