Geleneksel uygur tıbbında kullanılan zufa cevheri'nin alerjik astım modeli oluşturulmuş farelerde etkisinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, GELENEKSEL VE TAMAMLAYICI TIP ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: FİDAN PESEN ÖZDOĞAN

Danışman: Mağfiret ABDULVELİ BOZLAR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Astım, birçok hücre ve hücresel elemanın rol oynadığı solunum yolunun kronik inflamatuvar bir hastalığıdır. Çalışmamızın amacı ovalbümin ile alerjik astım hastalık modeli oluşturulan farelerde Geleneksel Uygur Tıbbında kullanılan Zufa Cevheri içeriğinde bulunan bitkilerin toz karışımının ve Zufa Cevheri sulu ekstresinin etkisinin araştırılmasıdır. Gereç ve Yöntem: Çalışma öncesinde Zufa Cevheri içeriğinde bulunan bitkilerin toz karışımının ve Zufa cevheri sulu ekstresi GC-MS analizileri yapıldı. Ovalbümin ile duyarlılaştırılan ve provoke edilen BALB-c farelere ZUFA-25, 125 ZUFA-125, ZUFA-250 ve ZUFA-SE gavaj yolu ile verildi. Penh değerleri, serum ve BAL sıvısında IL-4 ve IL-5, serum IgE düzeyleri ölçüldü. BAL sıvısında inflamatuvar hücre sayımı yapıldı ve akciğer dokusu histopatolojik olarak incelendi. İstatistiksel anlamlılık tek yönlü ANOVA veya Kruskal-Wallis testi kullanılarak belirlendi ve p<0,05 olarak ifade edildi. Bulgular: GC-MS analizi ile Zufa Cevheri içeriğinde bitkilerin toz karışımının hekzan ekstresinde; bazı yağ asitleri ve monoterpenler tespit edildi. OVA grubunda Penh değerleri, serum ve BAL sıvısı IL-4, IL-5 seviyeleri, IgE düzeyleri, BAL sıvısı inflamatuvar hücre düzeyleri ve akciğer dokusu inflamasyonununda artış görüldü. ZUFA-25, Penh değerlerini, serum ve BAL sıvısı IL-4 ve IL-5 düzeylerini, BAL sıvısı inflamatuvar hücre düzeylerini düşürdü ve akciğer dokusu inflamasyonunu azalttı. ZUFA-125 ve ZUFA-250'de, Penh değerlerini, serumda IL-5 düzeylerini, BAL sıvısında hücre düzeylerini düşürdü. Sonuç: Çalışmamızda Zufa Cevheri içeriğinde bulunan bitkilerin toz karışımının in vivo olarak antiastmatik etki göstermesi, ayrıca bu bitkilerin ve GC-MS analizi ile elde edilen bileşenlerinin daha önceki çalışmalarda astımda etkili bulunması Geleneksel Uygur Tıbbında kullanılan Zufa Cevherinin antiastmatik geleneksel kullanımını bilimsel olarak doğrulamaktadır.