Çocuk acil servisine 2017-2019 yılları arasında başvuran zehirlenme olgularının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AHU ÇOLAK
Danışman: Medine Ayşin TAŞAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Acil durum gerektiren çocukluk çağı zehirlenmeleri dünya çapında halen önemli bir halk sağlığı sorunudur. Bu çalışmada, çocuk acil servisine başvuran çocuklarda zehirlenme olgularının üç yıllık dönemde geriye dönük olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda 1 Ocak 2017 ile 31 Aralık 2019 tarihleri arasında Sağlık Bakanlığı Ankara SUAM Çocuk Acil Servisine kazara ya da özkıyım amaçlı zehirlenme nedeni ile başvuran 0-18 yaş aralığındaki toplam 1224 hasta geriye dönük olarak değerlendirildi. Zehirlenme nedeniyle hastaneye başvuran hastalardan besin zehirlenmeleri, hayvan ve böcek ısırıkları, uyuşturucu ve alkol alımı ile başvuran hastalar çalışma dışında tutuldu. Dahil etme kriterlerini karşılayan ve dosya kayıtları tam olan 1113 hasta araştırmaya dahil edildi. Veriler SPSS Version 22 for Windows aracılığı değerlendirildi. Niceliksel veriler dağılım açısından Kruskal Wallis testi ile değerlendirildi. Dağılımlar normal olmadığı için Mann Whitney U testi kullanıldı. Niteliksel verilerin karşılaştırılması için Pearson Ki- Kare testi ve Fisher's Exact test kullanıldı. P değeri 0,05'den küçük olduğunda istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Zehirlenme olgularının sıklığı %0,5 olarak saptandı. Hastaların yaş ortancası 4 yıl olup %53,5'i 0-5 yaş, %12,7'si 6-12 yaş ve %33,9'u 13 yaş ve üzerinde idi. Hastaların %56,1'i kız ve %43,9'u erkekti. Kızların yaş ortancası 11 yıl, erkeklerin yaş ortancası 3 yıl olarak saptandı. Olguların %57,4'ünün ilk iki saat içinde hastaneye başvurduğu saptandı. Olguların %61,5'inin ilaç alımı [en sık neden parasetamol zehirlenmesi (%12)], %23,5'inin madde alımı [en sık neden deterjan (%27,6)] ve %14,9'unun karbonmonoksit maruziyeti ile başvurduğu saptandı. Madde maruziyeti olan olguların yaş ortancası, ilaç alımı ve karbonmonoksit zehirlenme olgularına göre istatistiksel olarak daha küçük saptandı (sırası ile, p=0,001; 0,001). Zehirlenme nedenlerinin %73,5'i kaza; %26,5'i özkıyım olarak saptandı. Olguların ortanca yaşı kaza ile zehirlenenlerde 3 yıl, özkıyımda 16 yıl olarak saptandı (p=0,001). Özkıyım ve kaza ile zehirlenen olguların kız/erkek oranları değerlendirildiğinde kızlarda özkıyım ile başvuru istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek saptandı (p=0,001). Takip edilen hiçbir olguda ölüm ile sonuçlanma olmadığı saptandı. Sonuç: Bu çalışmada, küçük yaş grubundaki erkek çocuklarda kaza sonucu zehirlenme oranı ve ergen yaş grubundaki kız çocuklarda özkıyım girişimi yüksek saptandı. En sık zehirlenme nedeni olarak ilaçlar, deterjan/korozif maddeler/tarım ilaçları ve karbonmonoksit zehirlenmesi saptandı. Evde küçük yaş grubundaki çocukların ulaşabileceği yerde ilaçların olması, bakıcıların aşırı doz ilaç vermesi ve aşındırıcı veya aşındırıcı olmayan temizlik maddeleriyle çocukların teması zehirlenmenin en yaygın nedenleri olarak gözlenmektedir ve buna yönelik önlemler alınmalıdır. Ergenlik çağındakilerden, özellikle kızlar için daha çok birey, aile ve tüm toplumu kapsayan eğitimlerin verilmesi, ergen ruh davranışına yönelik psikoloji ve psikiyatri anabilim dallarıyla birlikte daha çok rehabilitasyon programlarının düzenlenmesi gerekmektedir. Alınabilecek basit önlemlerle çocukluk çağının önemli bir hastalık ve ölüm nedeni olan zehirlenmelerin önlenmesi sağlanacaktır. Anahtar kelimeler: Çocuk; Çocuk Acil; Özkıyım; Zehirlenme.