Geriatrik yaş grubundaki hastalarda çoklu ilaç kullanımının uyku kalitesine ve depresif semptomatolojiye etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FEYZA NUR ORAKCI
Danışman: Süleyman ERSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Yaşlanma ile gelen çoklu ilaç kullanımı yaşlı bireylerde pek çok istenmeyen etkilere de sebep olmaktadır. Bizim çalışmamız geriatrik yaş grubundaki bireylerde çoklu ilaç kullanımının uyku kalitesine ve depresif semptomatolojiye olan etkisini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı nitelikteki bu çalışmaya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne bağlı Ümraniye Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 65 yaş ve üzeri 176 gönüllü birey katıldı. Araştırmacı tarafından hazırlanmış, sosyodemografik özellikleri içeren 12 sorudan oluşan anket formu, Pittsburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) Ölçeği, Geriatrik Depresyon Ölçeği (GDÖ) olmak üzere toplam 3 tane anket formunu cevaplandırmaları istendi. Çalışmamızda elde edilen bulgular, anlamlılık p< 0.05 düzeyi dikkate alınarak değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamızda, 176 katılımcıdan polifarmasi saptanan bireylerin oranı %39,2 olarak tespit edilmiştir. Bunların %59,4'ü kadın, %40,6'sı erkek idi. Polifarmasinin yaş, BMI, gelir düzeyi, medeni hal, kronik hastalık sayısı değişkenleri ile arasında anlamlı ilişki saptanmıştır (sırasıyla p=0.004, p=0.009, p=0.002, p=0.005, p=0.000). PUKİ toplam puanı ve alt boyutları ile polifarmasi değişkeni arasında anlamlı farklılık olduğu saptanmıştır (p=0.000). İyi uyku puanına sahip bireylerin %83,1'ini <5 ilaç kullanan bireyler oluşturmaktadır. Katılımcıların %63,1'i (n=111) kötü uyku uyumaktadır. Kötü uyku uyuyan bireylerin %61.3'ünü kadınlar, %38,7'sini ise erkekler oluşturmaktadır. PUKİ toplam puan ortalaması kadın bireylerde 7,96±4,40; erkeklerde ise 6,56±4,40 olduğu saptanmıştır. Polifarmasi ile depresiflik düzeyi arasında istatistiksel olarak pozitif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır (p=0,000). Geriatrik depresyon ölçeği toplam puan ortalamasının kadın bireylerde 9,50±6,82; erkeklerde ise 8,32±7,12 olduğu saptanmıştır. GDÖ ile PUKİ arasında pozitif yönde anlamlı ilişki saptanmıştır (p=0.000). Yaşlı bireylerde medeni durum, gelir durumu, engel hali, kronik hastalık sayısı ile depresyon arasında da anlamlı ilişki saptanmıştır (sırasıyla p=0.041, p=0.007, p=0.000, p=0.008). Yaşlı kişilerin yaş, cinsiyet, eğitim durumu, gelir durumu, BMI, antidepresan kullanımı, engel durumu, kronik hastalık sayısı da uykuyu etkileyen ve PUKİ alt boyutları ve toplam puan değişkenleri ile anlamlı sonuçlar bulduğumuz diğer etmenlerdir (sırasıyla p=0.004, p=0.000, p=0.001, p=0.001, p=0.003, p=0.007, p=0.000, p=0.000). Antidepresan almayan ve depresif belirtileri olmayan kişilerde, polifarmasi ile uyku kalitesi arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmıştır (p=0.004). Sonuç: Polifarmasinin, uyku ve depresyon üzerine anlamlı düzeyde etkisi olduğu gözlenmiş olup, ilaç kullanımı arttıkça, uyku problemleri ve depresif semptomların görülme durumunda da artış olmaktadır. Çalışmamızda, yüzde olarak polifarmasi saptanan kişi sayısı daha azınlık durumda olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Uyku, Çoklu İlaç Kullanımı, Geriatrik Yaş