Deneysel iskemi reperfüzyon hasarında infiltrasyon anestezisi şeklinde uygulanan bupivakain ve morfinin etkileri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HATİCE ÖZTÜRK
Danışman: Sevgi KESİCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İskemi-Reperfüzyon (I/R) hasarı yaşamı tehdit eden vasküler bir kriz olarak tanımlanmakta olup akut mezenterik iskemi, şok ve majör cerrahi operasyonlardan sonra ortaya çıkmaktadır. Literatürdeki çeşitli çalışmalarda I/R hasarını önlemede değişik moleküllerin etkili olduğu bildirilmekle birlikte en etkili tedavisi halen bilinmemektedir. Anestezik ön koşullandırma I/R hasarının iyileştirilmesinde umut verici bir strateji olarak kabul edilmektedir. Morfin ve bupivakainin I/R hasarında subkutan kullanımı ile ilgili literatürde az sayıda çalışma olup kombine kullanılması ile ilgili çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu çalışmanın ana amacı morfinin infiltrasyon anestezisinde bupivakain ile kullanıldığında I/R hasarını önlemede daha etkili olup olmayacağının ortaya konulmasıdır. Sekonder amacı ise bupivakain ile daha düşük dozda morfin kullanılarak I/R hasarının önlenmesinin mümkün olup olmayacağının ortaya konulmasıdır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma 18.09.2024 tarih ve 04/09 karar no ile Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hamidiye Hayvan Deneyleri Yerel Etik Kurulu'ndan alınan onay ile Sağlık Bilimleri Üniversitesi Hamidiye Hayvan Deneyleri Laboratuvarı'nda yapıldı. Sıçanlar her grupta 8 adet sıçan olacak şekilde 6 eşit gruba ayrıldı. Grup'lar; Grup S (n=8): laparatomi + 3.5 saat anestezi altında bırakıldı. Grup C (n=8): Subkutan izotonik (3 mL) +İskemi reperfüzyon. Grup B (n=8): Subkutan bupivakain (2 mg/kg/3 mL) +İskemi reperfüzyon. Grup M (n=8): Subkutan morfin (0.5 mg/kg/3 mL morfin) +İskemi reperfüzyon. Grup BM (n=8): İskemi reperfüzyon+infiltrasyon anestezi (2 mg/kg/2 mL bupivakain+0.5 mg/kg/1 mL morfin). Grup BML (n=8): İskemi reperfüzyon+infiltrasyon anestezi (2 mg/kg/2 mL bupivakain+0.25 mg/kg/1 mL morfin). Biyokimyasal inceleme için yaklaşık 4-6 mL kan örnekleri intrakardiak ponksiyon ile alındı. Histopatalojik inceleme için karaciğer ve terminal ileum doku örnekleri alınarak tüm sıçanlar sakrifiye edildi. Biyokimyasal olarak kan örneklerinde total antioksidan status (TAS) ve total oksidan status (TOS) Real Assay Total Antioxidant Status Assay Kit (OSI) ile ölçüldü. Malondialdehit (MDA), iskemi modifiye albümin (IMA), kortizol ve kortikosteron düzeyleri bakıldı. Bulgular: Grup C ortalama TOS değeri, Grup BML'ye göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek tespit edildi (Adj. p=0.005).Grup C ortalama TAS değeri, Grup BM ve Grup BML'ye göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük tespit edildi (sırasıyla; Adj p=0.009, Adj p=0.000). Grup C ortalama OSI değeri, Grup BM ve Grup BML'ye göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek tespit edildi (sırasıyla; Adj. p=0.033, Adj p=0.000). Grup C ortalama IMA değeri Grup BML'ye göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek tespit edildi (Adj. p=0.007). Grup C ortalama MDA değeri Grup BML'ye göre ise istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek tespit edildi (Adj. p=0.002). Grup C ortalama kortikosteron değeri Grup BM ve Grup BML'ye göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek tespit edildi (sırasıyla; Adj. p=0.026, Adj p=0.000). Grup C ortalama kortizol değeri Grup BM ve Grup BML'ye göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek tespit edildi (sırasıyla; Adj. p=0.033, Adj p=0.004). Ortalama İntestinal Histopatoloji Skor (IHS) değerleri arasındaki farklılığın Grup M'den kaynaklandığı ve Grup M ortalama IHS değerinin Grup BM'ye göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu tespit edildi (adj p=0.035). Ortalama LHS değerleri arasındaki farklılığın Grup M'den kaynaklandığı ve Grup M ortalama LHS değerinin Grup BML'ye göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu tespit edildi (adj p=0.017). Sonuç: Yüksek morbidite ve mortalite ile seyreden I/R hasarınının hala etkin bir tedavisi bulunmamaktadır. Bu çalışmamızda özellikle BML grubunda olmak üzere BM kombinasyonunun oksidatif stres parametreleri ve iskemi markerlarında anlamlı düzeyde iyileşmeye yol açtığı tespit edildi. Bu sonuçlar plazma kortizol ve kortikosteron seviyelerindeki anlamlı düşüş ile desteklenmektedir. Ayrıca histopatolojik olarak morfin tarafından oluşturulan doku hasarının ince barsaklarda bupivakain kombinasyonu ile karaciğerde ise düşük doz morfin+bupivakain kombinasyonu ile iyileştirilebileceği ortaya konuldu. Bu çalışma sonuçlarımız doğrultusunda düşük doz morfin+bupivakain kombinasyonunda daha belirgin olmak üzere morfin ve bupivakainin kombine kullanılmasının I/R hasarını önlemede önemli bir tedavi stratejisi olabileceği kanaatindeyiz. Ayrıca morfin dozu düşürülerek morfine bağlı ciddi yan etkilerin de azaltılabileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: İskemi reperfüzyon, morfin, bupivakain, deneysel çalışma