Yaşa bağlı makula dejenerasyonu (YBMD) nedeniyle Anti Vasküler Endotelyal Growth Faktör uygulanan hastalarımızın gerçek yaşam sonuçları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA ÇIRAK ÇUBUK
Danışman: Nihat SAYIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Amaç: Günümüzde yaşlı popülasyonda önemli bir sağlık sorunu olan yaşa bağlı makula dejenerasyonu (YBMD), merkezi görme yeteneğinin azalmasıyla karakterize ilerleyici bir hastalıktır. YBMD, yaşlanan dünya nüfusunda görülme sıklığı arttıkça, görme kaybına bağlı yaşam kalitesi düşüşünün yanı sıra toplumsal ve ekonomik yükü de artırmaktadır. Anti-VEGF tedavisi, hastalığın ilerlemesini yavaşlatarak veya durdurarak hastaların görme fonksiyonunu koruma potansiyeline sahiptir. Günümüzde Anti- VEGF ajanlarla tedavi, yaş tip yaşa bağlı makula dejenerasyonu (nYBMD) tedavisinde altın standart olsa da bu ajanların kullanımına yönelik birden fazla prosedür bulunmaktadır. Bu prosedürlerden tedavi et ve uzat protokolü; daha az vizit sayısı, optimal enjeksiyon sayısı, daha düşük ekonomik maliyet ve sağlık sistemine daha az yük ile ilişkilendirilmektedir. Bu çalışmanın amacı Tedavi et ve uzat protokolüne göre anti - VEGF ajanla tedavi edilmiş nYBMD hastalarının gerçek yaşam verilerini incelemektir. YBMD tanısı konmuş ve tedavi et ve uzat protokolüne göre anti-VEGF tedavisi almış olan naif hastaların tedaviye etkisi olabilecek prognostik faktörleri değerlendirilmiştir. Ayrıca her vizitte görme keskinlikleri, santral makula kalınlıkları ve yıllık enjeksiyon, vizit sayıları incelenmiştir. Hastalar, üç doz bevacizumab yükleme dozu sonrası aflibercept veya ranibizumab ajanlarıyla tedavi edilmiştir. Çalışmamızda kullanılan anti VEGF ajanlar arasında istatistiksel anlamlı fark olup olmadığı değerlendirilmiştir. Materyal ve Metot: İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göz Hastalıkları Anabilim Dalı Retina Biriminden takipli nYBMD olan hastaların dosyaları retrospektif olarak incelendi. Çalışmamıza 86 hastanın 114 gözü dahil edilmiştir. Dahil edilen hastaların tamamı TREX protokolüne göre tedavi edilen naif hastalardır. TREX protokolü aktivasyon yokluğunda uzatma aralığı 2 hafta ve maksimum uzatma aralığı 4 ay olacak şekilde uygulanmıştır. Hastaların tamamında ülkemizde sosyal güvenlik kurumu kuralları gereğince 3 doz uygulama zorunluluğu bulunan bevacizumab uygulması ardından ranibizumab ya da aflibercept ajanına geçilmiştir. Hastane temelli randomize çalışmamızda dahil edilen gözlerin 72 sine iii aflibercept, 42 sine ranibizumab ajanı uygulanmıştır. Hastaların demografik bulguları (yaş, cinsiyet, ek hastalık), tam oftalmolojik muayene bulguları hastaların dosyasından not edildi. İlk başvurularından itibaren görme keskinlikleri ve santral makula kalınlıkları, visit sayıları, enjeksiyon sayıları ve TREX protokolüne göre maksimum uzatma süreleri incelenmiştir. Bu verilerin kullanılan anti VEGF ajanlar arasında istatistiksel anlamlı fark olup olmadığı değerlendirilmiştir. Bulgular: Çalışmaya 86 hastanın 114 gözü dahil edildi. Tedavi başlangıcında ortalama yaş 72,74 ±10.96 idi. Çalışmaya dahil edilen hastaların %55.3 ü kadın , % 44,7 si erkekti. Hastaların % 9,6 sında DM , %13,2 sinde HT , % 7,9 unda HT ve DM bulunmaktaydı. Olguların ortalama takip süresi 38, 28 ± 18.76 ay olarak saptanmıştır. Çalışmaya katılan olguların OKT ile tespit edilebilen KNVM tipleri incelendiğinde; % 77.2'i tip 1 okült , % 22.8'i tip 2 klasik KNVM olduğu görülmektedir. Başlangıçta gözlerin %36 sında subretinal sıvı (SRS) bulunurken % 52,6 sında intraretinal sıvı (İRS) ve %11,4 ünde de hem SRS hem de İRS beraber bulunmaktaydı. Olguların %13.2'sinin başlangıç fundus muayenesinde hemoraji vardı. Hastaların başlangıç EİDGK ortalaması (logMAR) 1,04±0,54 dür. 12, 24, 36, 48 ve 60. aylardaki EİDGK'leri ise sırasıyla 0,84±0,58 , 0,91±0,65 , 0,88±0,64 , 0,88±0,66 ve 0,85±0,68 olarak bulunmuştur. Aflibercept ve ranibizumab grupları arasında başvuru, 12.ay, 24.ay, 36.ay, 48.ay ve 60.ay görme keskinlikleri açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık yoktu. Hastaların başlangıç SMK ortalaması 298,37±118,36 dir. 12, 24, 36, 48 ve 60. aylardaki SMK ortalamaları ise sırasıyla 254,86±72,92 , 265,65±84,29 , 250,17±71,54 , 274,22±85,15 ve 289,67±88,62 olarak bulunmuştur. Aflibercept ve ranibizumab grupları arasında başvuru, 12.ay, 24.ay, 36.ay, 48.ay ve 60.ay SMK ortalamaları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık yoktu. iv Hastalarda 12. 24. 36. 48. ve 60. aylardaki vizit sayısı ortalaması sırasıyla 5,87±2,06, 4,08±2,55 4,49±2,47 3,77±1,97 4,38±1,88 olarak bulunmuştur. Aflibercept grubunun 36.aydaki vizit sayısı ortalaması, ranibizumab grubundan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksekti (p:0.033; p 0.05). Hastalarda 12, 24, 36,48. ve 60. aylardaki ortalama enjeksiyon sayıları sırasıyla 6,09±2,47 3,2±2,28 3,33±2,81 3,4±3,12 3,81±2,96 olarak bulunmuştur. Aflibercept ve ranibizumab grupları arasında 12.ay, 24.ay, 36.ay, 48.ay ve 60.aylardaki enjeksiyon sayıları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık yoktu (p>0.05). Hipertansiyonu olan olguların başlangıca göre 12.ay en iyi düzeltilmiş görme keskinliklerinde düşüş görülürken, hipertansiyonu olmayan olgularda artış görüldü ve bu farklılık istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p:0.019; p 0.05). Hastaların %37,7 sinde son fundus bulgusu skar, %16,7 sinin son fundus bulgusu coğrafik atrofidir. Sonuç: Daha önceden herhangi bir anti-VEGF tedavisi almamış yaş tip yaşa bağlı makula dejenerasyonu hastalarında uygulanan intravitreal anti -VEGF tedavisinin düzenli takipler ile doğru ve istikrarlı uygulanmış intravitreal anti-VEGF tedavi sayesinde anatomik başarı sağlanabilmekte ve uzun dönemde görme keskinlikleri büyük ölçüde korunabilmekte, hastalara fonksiyonel bir görme keskinliği sağlanabilmektedir. Anahtar kelimeler: Aflibercept, Anti-Vasküler Endotelyal Growth Faktör (Anti - VEGF), Ranibizumab, Tedavi et ve uzat (TREX), Yaşa Bağlı Makula Dejenerasyonu (YBMD)