Β-hCG değeri 5000 mıu/ml' den yüksek ektopik gebeliklerde modifiye multidoz metotreksat tedavisinin etkinliğinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: UMUR GÖKTUĞ ÜNLÜ
Danışman: Niyazi TUĞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç:Bu retrospektif kohort çalışmada, serum beta human chorionic gonadotropin (β-hCG) değerleri 5000 mIU/ml'den yüksek olan hastalardakliniğimizde uyguladığımız modifiye multi doz metotreksat (MTX)tedavi protokolünün etkinliği ve bu tedavinin başarısına etki edebilecek faktörlerin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şehit Prof. İlhan Varank Sancaktepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği'nde Ocak 2018 – Ağustos 2023 tarihlerinde ektopik gebelik tanısı alan hastaların dosyaları retrospektif olarak incelendi. Başvuru anında serum β-hCG değerleri 5000 mIU/ml'den yüksek olup modifiye multidoz MTX protokolü uygulanması planlanan 28 tubal yerleşimli ve 2 skar yeri yerleşimli olmak üzere 30 hasta ve başarı sonuçlarının kıyaslanması amacı ile tek doz MTX protokolü uygulanması planlanan 67 ektopik gebelik hastalası dahil edildi. Başvuru anında ektopik gebelik rüptürü ve akut karın bulguları olan ve caesarean section (C/S) skarı gebeliklerinden MTX harici işlem uygulanan hastalar çalışmaya alınmadı. Tedavileri esnasında ektopik gebelik rüptürü nedeniyle opere olan hastalarda tedavi başarısız olarak kabul edildi. Modifiye multidoz MTX protokolü uygulanan hastalar ile tek doz MTX protokolü uygulanan hastaların tedavi başarıları karşılaştırıldı. Modifiye multidoz MTX protokolü uygulanan hastalar tedavi başarılarına göre gruplanarak yaşları, kiloları, vücut kitle indeksleri (BMI), doğum sayıları (parite), son adet tarihine göre gebelik haftaları (gün cinsinden), geçmişteki ektopik gebelik öyküleri, geçmişteki diseksiyon ve küretaj (D&C) öyküleri, başvuru anında RİA varlığı, başvurdukları gündeki TVUS ile fötal yapı ve fötal kardiyak aktivite değerlendirme sonuçları, başvurdukları gündeki serum β-hCG, tedavi takipleri sırasındaki serum β-hCG değerleri ve ulaştıkları maksimum serum β-hCG değerleri, uygulanan MTX dozları ve bu dozların uygulanma sayıları, takipleri esnasında yan etki görülüp görülmediği, başvuru anında ve takiplerdeki hemoglobin (hb) değerleri, tekrarlı ölçümlerinden ilk serum β-hCG değerleri ile 3. doz MTX uygulandığı günkü, bu günden 2 gün sonraki ve 4. doz MTX uygulandığı günkü serum β-hCG, ilk hb değerleri ile takipteki 1 hafta sonraki hb değerleri karşılaştırıldı. Bulgular:Modifiye multidoz MTX protokolü uygulanan hastalarının, yaş (p= 0,200), gebelik haftası (p=0,643), ilk hb (p=0,763), kilo (p=0,742), BMI (p=0,872), parite (p=0,664), MTX dozu (p=0,528), ilk β-hCG (p=0,407) ve maksimum β-hCG (p=0,276), D&C öyküsü (p=0,603), TVUS'da fötal yapı (p=0,372) ve fötal kardiyak aktivite (p=0,571) izlenmesi, yan etki görülmesi (p=1,000), anemi (p=0,645), obezite (p=0.641), ekropik gebelik öyküsü (p=1,000) ve tanı esnasında RİA mevcudiyeti (p=0,446) ile tedavi başarısı arasında istatistiksel olarak ilişki bulunmadı. Multidoz MTX protokolü uygulanan hastaların tedavi başarısı öngörülebilirliği ilk hb değerleri ile bir hafta sonraki hb değerlerinin değişimi (p=0,685) , ilk MTX uygulanan gündeki β-hCG değeri ile 3. MTX dozu uygulandığu gündeki gündeki β-hCG değerinin değişimi (p=0,869), ilk β-hCG değeri ile 3. MTX dozu uygulandığu günden 2 gün sonraki β-hCG değerinin değişimi (p=0,667), ilk β-hCG değeri ile 4. MTX dozu uygulandığu gündeki gündeki β-hCG değerinin değişimi (p=0,713) için istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. Tek doz MTX protokolü uygulanan hastaların tedavi başarı oranı (91%) ile modifiye multidoz MTX protokolü uygulanan hastaların tedavi başarı oranları (80%) arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadı. (p=0,181) Sonuç: Modifiye multidoz MTX protokolü, başlangıç βhCG değerleri >5.000 mIU/ mL olan ektopik gebelik hastalarının tedavisinde etkilidir. TVUS ile fötal kardiyak aktivitenin varlığında da medikal tedavinin etkili bir tedavi yöntemi olduğu görüşündeyiz. Modifiye multidoz MTX protokolü uygulanan hastalarda hb seviyelerinde düşüşün tek başına rüptür bulgusu olarak değerlendirilmemesi gerekmektedir. Modifiye multidoz MTX protokolünde tedavi başarı oranının artırılması için tedavinin bireyselleştirilmesi ve operasyon kararının objektif rüptür kriterlerine göre verilmesi olduğu kanaatindeyiz.