Acile başvuran minör kafa travmalı hastalarda skorlama sistemlerinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALİHAN ERYILMAZ
Danışman: Taner ŞAHİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Travma acil servislere en sık başvuru nedenlerindendir. Kafa travması; travma nedenli ölüm ve sakatlıkların en önemli sebebidir. Orta ve ciddi kafa travmalarında mortalite ve sakat kalma oranı oldukça yüksektir. Minör kafa travması ile başvuran hastalara acillerde çok sık radyolojik görüntülemelere başvurulmaktadır. Tek seferde kraniyal BT malignensi riski 1 yaşından küçüklerde 1:1250, 10 yaşında 1:5000, erişkinde ise bu oran 10 katdaha azdır. Bu nedenle minör kafa travmalarında görüntüleme endikasyonlarını belirlemek için birçok skorlama sistemleri oluşturulmuştur. Çalışmamızda bu skorlama sistemlerinden olan National Emergency X-Radiography Utilization Study II(NEXUS-II), New Orleans(NOC), Kanada(CCHR), Advanced Trauma Life Support(ATLS) skorlama sistemlerini karşılaştırarak, kafa travmalarındaki duyarlılık ve özgüllüğüne göre gereksiz tetkik istemi yapılmasını azaltmayı ve tetkik gereken hastaların da belirlenmesini hedefledik. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız 01.03.2020 ila 01.06.2020 tarihleri arasındaki 3 aylık dönemde Kayseri Şehir Hastanesi Acil Tıp Kliniğinde ileriye dönük ve gözlemsel olarak yapılmıştır. Acil kliniğimize kafa travması şikâyeti ile başvuran 18 yaş ve üzeri onam veren kadın ve erkek hastalar, Glasgow Koma Skalası(GKS) 13 ve üzeri olan, şuuru açık, açık kafatası kırığı olmayan, vital bulguları stabil olan hastalar minor kafa travması olarak kabul edildi. Hastaların bulguları takip formuna kaydedilip skorlama sistemlerine göre riskler belirlendi. Hastalara ait muayene bulguları, skorlama sistemlerine göre sınıflamaları, radyolojik görüntüleme sonuçları, takip süreleri ve klinik sonlanımları kaydedildi. Onam alınamayan hastalar, 18 yaşından küçük hastalar, gebe hastalar, GKS 13 den düşük olan ve stabil olmayan hastalar çalışma dışı bırakıldı. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemler kullanılarak karşılaştırıldı. Bulgular: Yaş ortalaması 40,7 ± 18,7 yıl olan toplam 794 hasta çalışmaya dahil edildi. Erkek hasta sayısı 592 (%74,6), kadın hasta sayısı 202 (%25,4) idi. Aynı seviyeden düşme201 hasta (%25,3) ile hastane başvurusunun en sık sebebi idi. İkinci sırada 167 hasta (%21,0) ile araç içi trafik kazası ve üçüncü sırada 156 hasta (%19,6) ile darp gelmekteydi. Hastaların 475'inin (%59,8) ambulans ile hastaneye getirildiği öğrenildi. 319 hasta(%40,2) ise hastaneye ayakta kendi imkânları ile başvurdu. Görüntüleme sonuçlarına göre herhangi bir patolojik bulgu varlığının (n=18) tespit ii edilmesinde CCHR'nin duyarlılığı %88,9 ve özgüllüğü %73,7 idi. En yüksek duyarlılık %100 ile NOC'nde tespit edildi. Buna karşın NOC özgüllüğü %15,6 idi. NEXUS-II ve ATLS Kriterlerinin herhangi bir patolojik bulgu tespit edilmesindeki duyarlılıkları sırası ile %83,3 ve %88,9 olarak bulundu. Karar verme kriterleri arasında en yüksek doğruluk, %74,1 ile CCHR ile elde edildi. NEXUS-II ve ATLS doğruluğu sırası ile %67 ve %72.9 idi. Sonuç: Minör kafa travması erkek cinsiyette daha fazla orandadır ve en sık 40 yaş civarında görülmektedir. CCHR ve ATLS kriterleri kafa travmasında doğruluk oranı en yüksek olan skorlama sistemleridir. Acil servislerde skorlama sistemlerinden en azından birinin kullanılması ile radyasyona bağlı muhtemel oluşabilecek zararların en aza indirgenmesinde yardımcı olabilecektir. Skorlama sistemlerinin kriterleri arasına antikoagülan kullanılmasının eklenmesi faydalı olacaktır. Kafa travmasının önlenmesinde; hasta ve hasta yakınlarının eğitimi, iş yerlerinde kazalara karşı koruyucu tedbirlerin alınması çok önemlidir. Anahtar Kelimeler: Kafa Travması, Skorlama Sistemleri, Travma Acilleri, Acil Servis