COVID-19 pnömonisi nedeniyle yatırılan hastalarda anti-enflamatuvar /anti-sitokin tedavi pratiğinin (pulse steroid, anakinra, tosilizumab) değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZGE YASUN
Danışman: Hayriye Esra ATAOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Ağır hastalık grubundaki Covid-19 hastalarında kullanılan anti-enflamatuvar ve anti-sitokin tedavi pratiğinin değerlendirilmesini ve bu tedavilerin hastane yatış süresi, yoğun bakıma gidiş ve mortalite üstüne etkilerini karşılaştırarak elde ettiğimiz veriler ışığında efektif tedavi uygulamasının belirlenmesine katkıda bulunmayı hedefledik. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Sultangazi Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi Pandemi Dahiliye servisinde 2020-2021 yıllarında yatırılarak tedavi edilmiş 900 hasta tarandıktan sonra içerisinden oksijen ihtiyacı gelişmemiş, anti-enflamatuvar veya anti-sitokin tedavi almamış hastalar çıkarılarak; ağır hasta grubunda bulunan 302 hasta ile yapılmıştır. Hastaların başvuru anı klinik, radyolojik, laboratuvar bulguları, tedavilerinde kullanılan ajan çeşitleri (250mg metilprednizolon "pulse steroid", anakinra, tosilizumab), yatış süreleri, hastaneden çıkış şekilleri kaydedilmiş ve birbirleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Hastalar sağ taburcu olanlar ile hastane içinde vefat edenler; ve sağ olarak servisten taburcu edilenler, yoğun bakıma sevk edilenler ve vefat edenler olarak iki ve üç ayrı grup şeklinde analiz edilmiştir. Bulgular: Hastaların 177'si (%58,6) erkektir. Ortalama yaşları (yıl) 59,34±14,6'dır. Hastaların 87'si hastane yatışı sırasında ölmüştür. Hastalarda en fazla görülen komorbid hastalık hipertansiyondur (%48,7). Hipertansiyon, kardiyovasküler hastalık, kronik böbrek yetmezliği, solid organ tümör öyküsü ve nörolojik hastalığı bulunan hastalarda ölüm oranı anlamlı olarak daha yüksek saptanmıştır. (sırasıyla p=0,014, p<0,001, p=0,001, p=0,017, p=0,031). Hastaların 250'sinin (%83) tedavisinde yalnızca pulse steroid, 33'ünde (%11) anakinra ve 19'unda(%6) ise tosilizumab kullanılmıştır. 18'i anakinra 3'ü tosilizumab grubunda olmak üzere toplam 21 (%7) hastada pulse sonrası anti-sitokin tedavi ihtiyacı gelişmiştir. Ajan gruplarının mortaliteleri karşılaştırıldığında aralarında anlamlı bir fark görülmemiştir. Yoğun bakıma giden ve ölen hastaların tedavi süresi sağ taburcu olan hastalara göre anlamlı olarak daha kısaydı (p=0,036). Servisten sağ taburcular, ybü'den sağ taburcular ve vefat edenlerin sırasıyla ortalama hastane yatış süresi 13,6±7,5, 26,3±17,8, 20,9±16,4'tür. Tüm hastaların hastane yatış süresi uzunluğu ile mortalitesi arasında anlamlı ilişki vardır (p<0,001). Pulse steroid, anakinra ve tosilizumab ajanlarının sağ grupta ortalama tedavi başlanma günü sırasıyla 3,79±3,02, 6,29±4,09, 4,3±2,39'dur. Sağ olarak taburcu olanlar arasında tosilizumab grubunda olanların tedavilerine başlanma zamanının vefat edenlere göre anlamlı ölçüde daha erken olduğu saptanmıştır (p=0,011). Sonuç: Covid-19 pnömonisinin ağır hasta grubunun tedavisinde kullanılan birçok ajan olmakla birlikte hala kesin ve net olarak belirlenmiş bir tedavi algoritması yoktur. Anti-enflamatuvar ve anti-sitokin tedavilerin prognoz ya da mortalite üzerindeki etkilerinin standart tedavilerle veya plasebo grupları ile karşılaştırılmasının yanı sıra birbirleri arasında etkinliklerinin karşılaştırılması da oldukça önemlidir. Çalışmamızda 250 mg pulse steroid, anakinra ve tosilizumab tedavilerinin prognoz ve mortalite üzerindeki etkileri arasında fark var mı görmek istedik ve sonucunda aralarında bir fark olmadığını gösterdik.