Yenidoğan sepsisinde pentoksifilin tedavisinin mortalite ve morbiditeye etkisinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA ZEYNEP ÜNLÜ
Danışman: Sevim ÜNAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Yenidoğan sepsisi, tanı ve tedavi yöntemlerdeki gelişmelere rağmen önemli bir mortalite ve morbidite nedeni olmaya devam etmektedir. Sepsiste antibiyotik ve destekleyici tedaviler çok önemlidir. Bir fosfodiesteraz inhibitörü olan pentoksifilinin, immünomodülatör bir ajan olarak yenidoğan sepsisinde prognozu iyileştirmek amacıyla kullanılabileceği öne sürülmektedir. Bu çalışmada, Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'nde (YYBÜ) sepsis tanısıyla tedavi edilen yenidoğanlarda, pentoksifilin tedavisinin mortalite ve morbiditeye etkisinin değerlendirilmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Ocak 2015-Aralık 2017 tarihleri arasında hastanemiz YYBÜ'de yatırılarak tedavi edilmiş kanıtlanmış, klinik ve şüpheli sepsis tanıları alan 175 hasta çalışmaya dahil edildi. Pentoksifilin tedavisi verilen (n=34) ve verilmeyen (n=141) sepsis tanılı bebeklerin dosya ve kayıtları retrospektif olarak değerlendirildi. Bulgular: Ocak 2015 ile Aralık 2017 tarihleri arasında hastanemiz YYBÜ'de toplam 1137 hasta yatırılmış olup bunların 175'i (%15.4) çalışmaya alındı. Hastaların 105'i (%60) erkek, 70'i (%40) kız olup 82'si (%46,9) premature, 93'ü (%53,1) term doğmuştu. Hastalardan 31'i (%17,7) kan kültürü ile kanıtlanmış sepsis tanısı aldı, 73'ü (%41,7) vajinal yol, 102'si (%58,3) sezaryen ile dünyaya gelmişti. Erken başlangıçlı neonatal sepsis (EBNS) 82 (%46,9), geç başlangıçlı neonatal sepsis (GBNS) 78 (%44,6) ve çok geç başlangıçlı neonatal sepsis (ÇGBNS) 15 (%8,6) olguda saptandı. En sık görülen klinik bulgular solunum yetmezliği (takipne, inleme, retraksiyon) olup 66 hastada (%37.7) görüldü. Erken sepsiste en sık üreyen mikroorganizmalar Klebsiella suşları 11 olguda (%6,2), bunların 5'i Klebsiella pneumoniae idi. Geç sepsisde en sık yine klebsiella suşları (n=5, %2,9) üremiş, 3'ü Klebsiella pneumoniae idi. Pentoksifilin uygulanan ve uygulanmayan olguların ortalama hemoglobin, hematokrit, beyaz küre, trombosit, mean platelet volüm (MPV) değerleri arasında fark saptanmadı (p >0,05). Pentoksifilin verilen olgularda ortalama laktat düzeyleri daha yüksek, C-reaktif protein (CRP) düzeyleri daha düşüktü (p = 0,001* ve 0,014*). Farklı antibiyotik tedavileri uygulanan grupların mortaliteleri arasında anlamlı fark vardı (p=0,000*). Ampisilin+gentamisin/sefotaksim alan olguların çoğu taburcu olmuşken, ikinci [karbapenem/antistafilokokal ilaçlar (teikoplanin veya vankomisin/piperasilin- tazobaktam)] ve üçüncü grup (antifungal) tedavi alan gruplarda mortalite yüksekti. Dördüncü grup antibiyotik verilenlerde (kolistin, tigesiklin, linezolid) mortalite, ikinci ve üçüncü gruptan düşük bulundu. Pentoksifilin tedavisi, düşük doğum ağırlığı, prematüre doğum, doğumsal anomali, inotrop tedavi ve mekanik ventilasyon desteği uygulananlarda mortalite daha yüksek idi. Gebelik yaşı ve doğum ağırlığı düşük yenidoğanlara daha fazla pentoksifilin tedavisi verilmişti. Pentoksifilin tedavisi verilen 34 hastadan 5'inde şok bulguları vardı (geç tedavi). Pentoksifilin tedavisine geç başlanan hastalarda, erken başlananlara göre mortalite daha yüksek bulundu (p=0,029*). Sonuç: Pentoksifilin tedavisinin yenidoğan sepsisnde prognozu olumlu etkileyebileceğini öne süren bazı çalışmalar yayınlanmıştır. Bu retrospektif çalışmada pentoksifilin tedavisi uygulanan sepsis tanılı yenidoğanlarda mortalite daha yüksek bulunmuştur. Ancak, pentoksifilin tedavisi daha çok sepsisin ileri evresinde, şok bulgusu olan, prematüre ve düşük doğum ağırlıklı yenidoğanlara uygulanmıştır. Pentoksifilin tedavisi alanlarda daha üksek mortalite olmasının, tedavinin yenidoğan sepsisinin ileri evrelerinde başlanmasıyla ilişkili olabileceği düşünülmüştür. Kesin sonuca varılabilmesi için, daha çok hasta ile prospektif çalışmalar yapılması gereklidir. Anahtar Kelimeler: mortalite, pentoksifilin, sepsis,yenidoğan.