Subakut inmeli hastalarda alt ekstremite fes bisiklet eğitiminin klinik etkinliği
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALP VAROL
Danışman: Canan ÇULHA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İnme, yaşlanan nüfus ile görülme sıklığı giderek artan ve sebep olduğu dizabiletelerle yalnızca hastaların yaşamlarını etkilemekle kalmayıp, sağlık sistemi ve toplum üzerinde de ciddi etkileri olan bir sağlık sorunudur. İnme rehabilitasyonunda hastaların ayağa kaldırılması temel amaçlardan olup buna yönelik pek çok yeni tedavi modalitesi geliştirilmektedir. fonskiyonel elektrik stimülasyonlu (FES) bisiklet bunlardan biridir ve etkinliğinin kanıtlanması için daha çok araştırmaya ihtiyaç vardır. Bu nedenle, subakut inmeli hastalarda konvansiyonel rehabilitasyon programına ek olarak uygulanan alt ekstremite FES bisiklet eğitiminin; denge, yürüme ve günlük yaşam aktivitelerine etkisini araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, Mayıs 2022-Kasım 2022 tarihleri arasında hastanemiz inme klinikleri ve subakut rehabilitasyon kliniğinde yatarak rehabilitasyon alan, son 6 ay içerisinde inme tanısı konulmuş ve çalışmamızın dahil edilme kriterlerine uyan, 32 hasta kontrol grubu, 32 hasta alt ekstremite FES bisiklet grubu olmak üzere toplam 64 hasta dahil edildi. Tek merkezli, prospektif gözlemsel kontrollü klinik bir çalışmadır. Çalışma grubundaki hastalara alt ekstremite FES bisiklet eğitimi (30 dakika/gün, 5 gün/ hafta, 3 hafta) + konvansiyonel rehabilitasyon (45 dk/gün, 5 gün/hafta, 3 hafta), kontrol grubundaki hastalara ise sadece konvansiyonel rehabilitasyon (45 dk/gün, 5 gün/hafta, 3 hafta) programı uygulandı. Hastalar tedavi öncesi, tedavi bitimi ve tedaviden 1 ay sonra değerlendirildi. Değerlendirme parametreleri olarak; Brunnstrom Evrelemesi, alt ekstremite Fugl-Meyer Evrelemesi, Fonksiyonel Ambulasyon Sınıflaması (FAS), Berg Denge Ölçeği(BDÖ), Zamanlı Kalk Yürü Testi (ZKYT), Oturmada Fonksiyon Testi (OFT) ve Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçeği (FBÖ) kullanıldı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 64 hastanın 42'si erkek (%65,6) ve 22'si kadın (%34,4) cinsiyette olup tüm hastaların yaĢ ortalaması 63,56±11,012 (min-maks:40-83) yaş olarak bulundu. Tüm hastaların %79,2'sinde inme etiyolojisi iskemik nedenli bulundu. Hastaların inme süresi ortalaması 80,25±53,15 gündü. Alt ekstremite FES bisiklet uygulanan hastalarda değerlendirilen tüm ölçekler açısından tedavi başlangıcı, tedavi bitimi ve tedaviden 1 ay sonraki kontrollerde anlamlı ilerleme saptandı. Kontrol grubunda ise FAS hariç diğer tüm ölçeklerde tedavi başlangıcı, tedavi bitimi ve tedaviden 1 ay sonraki kontrollerde anlamlı ilerleme saptandı. Alt ekstremite FES bisiklet uygulanan ve kontrol grubundaki hastalarda, başlangıç ve tedavi bitimindeki FAS düzeyleri ve BDÖ puanları arasındaki fark bulunarak, gruplar arası bu farkta alt ekstremite FES bisiklet grubu lehine istatistiksel anlamlılık gözlendi (p<0,05). Alt ekstremite FES bisiklet grubunda başlangıca göre tedavi bitiminde ve başlangıca göre tedavi sonrası 1. ayda FBÖ puanlarındaki artış, kontrol grubu ile karşılaştırıldığında istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0,05). Sonuç: Subakut süreçteki inmeli hastalara uygulanan FES bisiklet tedavisi hem ambulasyona hem de ambulasyonla ilişkili olabilecek fonksiyonel bağımsızlığa olumlu katkı sunmaktadır. Bu nedenle rehabilitasyon uygulamalarında, alt ekstremite FES bisiklet eğitimi şartlarını karşılayan subakut inmeli hastalarda, konvansiyonel tedaviye ek olarak alt ekstremite FES bisiklet eğitimini önermekteyiz. Anahtar Kelimeler: inme rehablitasyonu, subakut inme, FES bisiklet, FES yardımlı bisiklet