Major depresif bozukluk tanılı intihar girişimi olan ve olmayan ergenlerde erken dönem uyum bozucu şemaların ve ebeveyne-akranlara bağlanma ilişkilerinin değerlendirilmesi ve karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA GÜLHANE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ÇOCUK VE ERGEN RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAZAL SELİN SOYUGÜR
Danışman: Mehmet Ayhan CÖNGÖLOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, Major Depresif Bozukluk tanısı olup intihar girişimi olan ve olmayan ergenler arasında erken dönem uyum bozucu şemalar ve ebeveyne-akranlara bağlanma ilişkisinin değerlendirilmesi ve karşılaştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmaya, Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği'ne başvuran, 13-16 yaş aralığında, komorbid psikiyatrik bozukluk eşlik etmeyen 55 tane intihar girişimi olan ve 55 tane intihar girişimi olmayan Majör Depresif Bozukluk tanılı ergen dahil edilmiştir. Psikiyatrik değerlendirme, çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları uzmanları tarafından yapılmıştır. Araştırma sırasında DSM-5 tanı ölçütleri ve Okul Çağı Çocukları için Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi–Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli (ÇDŞG–ŞY–T) kullanılmıştır. Hastalardan onam alındıktan sonra Sosyodemografik Veri Formu, Beck Depresyon Envanteri, Çocuk ve Genç Şema Ölçeği (ÇEŞÖT), Ebeveyn ve Arkadaşlara Bağlanma Envanteri-Gözden Geçirilmiş Formu doldurtularak veriler elde edilmiştir. Bulgular: İntihar girişimi olan Major Depresif Bozukluk tanılı ergenlerde şema toplam puanları intihar girişimi olmayan ergenlere göre istatistiksel olarak anlamlı olacak şekilde fazla saptandı. Erken dönem uyum bozucu şemaların karşılaştırılmasında intihar girişimi olanlarda "kusurluluk/utanma", "kuşkuculuk ve kötüye kullanılma", "duygusal yoksunluk", "başarısızlık", "kendini onaylayamama", "karamsarlık" şemaları intihar girişimi olmayan ergenlere göre anlamlı derecede yüksek saptandı. İntihar girişimi olan Major Depresif Bozukluk tanılı ergenin depresyon şiddet puanı intihar girişimi olmayanlara göre yüksek bulundu. Depresyon şiddeti yüksek olan ergenlerde şema toplam puanı depresyon şiddeti düşük olanlara göre anlamlı düzeyde yüksekti. Erken dönem uyum bozucu şemalar karşılaştırıldığında depresyon şiddet puanı yüksek olan ergenlerde "kusurluluk/utanma", "kuşkuculuk ve kötüye kullanılma", "duygusal yoksunluk", "başarısızlık", "haklılık/büyüklenmecilik", "kendini onaylayamama", "boyun eğicilik", "onay arayıcılık", "karamsarlık" şemaları depresyon şiddet puanı düşük olanlara göre istatistiksel olarak anlamlı derecede yüksek saptandı. Major Depresif Bozukluk tanısı olup intihar girişimi olan ve olmayan ergenler arasında ebeveyne-akranlara bağlanma ilişkileri karşılaştırıldığında iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmadı. Sonuç: Major Depresif Bozukluk tanılı intihar girişimi olan ergenlerde erken dönem uyum bozucu şemaların intihar girişimi olmayan ergenlere göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. Bu verilerden yola çıkarak değerlendirme ve psikoterapötik müdahalelerde erken dönem uyum bozucu şemalar üzerinde çalışılmasının hastalığın sağaltımı ve nüksün önlenmesinde katkı sağlayabileceği düşünülmektedir.