Retinal nörodejenerasyon hafif bilişselbozukluk ve alzheimer hastalığı için birbelirteç olabilir mi?
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DIŞKAPI YILDIRIM BEYAZIT SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, NÖROLOJİK BİLİMLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: LEYLİ CAN AYNAL
Danışman: Huriye Hayat GÜVEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Son yıllardaki gelişmeler optik koherans tomografi (OKT) incelemesinin Alzheimer Hastalığını (AH) da içeren nörodejeneratif hastalıkların tanısında önemli bir rol oynayabileceğini, bu hastalıkların erken tanı ve izleminde belirteç işlevi görebileceğini düşündürmektedir. Bu çalışmada, orta evre AH ve hafif bilişsel bozukluk (HBB) hastalarında retinal nörodejenerasyon belirteci olabilecek OKT bulgularının değerlendirilmesi ve bu bulguların normal bilişsel işlevlere sahip sağlıklı kişilerle karşılaştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Orta evre AH, amnestik tip HBB tanısı konulan hastalar ve kontrol grubu olarak bilişsel açıdan sağlıklı gönüllüler çalışmaya alındı. Hasta ve kontrol gruplarındaki bireyler eğitim durumlarına göre belirlenmiş nöropsikolojik testler ve günlük yaşam aktivitelerindeki bağımlık durumları ile değerlendirildi. Tüm çalışma katılımcılarının ayrıntılı oftalmolojik muayeneleri ve OKT incelemeleri yapıldı. OKT ile her iki göz ganglion hücre kompleksi (GHK) ve retinal sinir lifi tabakası (RSLT) kalınlıkları ölçülerek, gruplar arasında karşılaştırmalar yapıldı. Sonuçlar: HBB tanısı konulan 70 hasta [28 kadın, 42 erkek; yaş ortalaması 72.5 (10.00)], orta evre AH tanısı konulan 54 hasta [34 kadın, 20 erkek; yaş ortalaması 77 (16.00)] ve kontrol grubu olarak 54 bilişsel açıdan sağlıklı birey [32 kadın, 22 erkek; yaş ortalaması 68 (9.25)] çalışmaya alındı. HBB olan grupta 138 göz, orta evre AH grubunda 91 göz ve kontrol grubunda 105 göz değerlendirildi. Orta evre AH, HBB ve kontrol grupları arasında ortalama, superior ve inferior GHK kalınlıkları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı. Orta evre AH grubunda kontrol ve HBB grubuna göre inferior kadran RSLT kalınlığı daha ince bulundu (sırasıyla, p=0.014 ve p=0.020). Orta evre AH grubunda kontrol ve HBB grubuna göre inferior temporal sektör RSLT kalınlığında azalma saptandı (sırasıyla, p=0.002 ve p=0.021). Yaş ve cinsiyete göre istatistiksel düzeltmeler yapıldığında; orta evre AH grubunda kontrol grubuna göre inferior ve inferior temporal RSLT daha ince (sırasıyla, p=0.030 ve p=0.008), nazal kadran ve nazal alt sektörde RSLT daha kalın bulundu (sırasıyla, p=0.024 ve p=0.017). Orta evre AH grubunda HBB grubuna göre inferior kadran ve inferior temporal sektörde RSLT kalınlığında azalma saptandı (sırasıyla, p=0.016 ve p=0.007). Yorum: Çalışmamızın sonuçları AH'de retinal akson kaybının gelişebileceğine, bu kaybın fokal özellik gösterebileceğine ve inferior temporal bölgenin seçici bir duyarlılığa sahip olabileceğine işaret etmiştir. OKT'nin AH'deki nöropatolojik süreci yansıtabileceği; hastaların tanı ve izleminde katkı sağlayabileceği düşünülmüştür. Öte yandan, HBB'si olan hastalar ve sağlıklı kişiler arasında OKT bulguları açısından farklılık saptanmamış ve bilişsel bozukluk gelişimi için öngörücü bulunmamıştır. Anahtar kelimeler: Alzheimer Hastalığı, hafif bilişsel bozukluk, optik koherans tomografi, ganglion hücre kompleksi, retinal sinir lifi tabakası