Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran hastalarda nikotin bağımlılığı ile yeme bağımlılığı arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA DUMAN
Danışman: Mustafa ÇELİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniklerine başvuran 18-65 yaş arasındaki kişilerin nikotin ve yeme bağımlılık durumunu saptamak, nikotin bağımlılığı ile yeme bağımlılığı arasındaki ilişkiyi değerlendirmek, nikotin ve yeme bağımlılığı ile kişilerin sosyodemografik özellikleri arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırmamız 28.12.2022-28.03.2023 tarihleri arasında Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniklerine herhangi bir nedenle başvuran gönüllü katılımcılarla yürütüldü. Çalışmamız tek merkezli, kesitsel, tanımlayıcı ve ankete dayalı niteliktedir. Çalışmamıza toplam 404 kişi katıldı. Katılımcılardan sosyodemografik veri formu, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi (FNBT) ve Modifiye Edilmiş Yale Yeme Bağımlılığı Ölçeği Sürüm 2.0 (mYYBÖ 2.0) testini içeren toplamda 32 soruluk anketi doldurmaları istendi. Veriler IBM SPSS 25.0 programı ile analiz edildi. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 34,67±11,80 yıldı, %51,2'si erkek, %48,8'i kadındı, %54,2'si evli, %58,4'ü üniversite ve üstü bir okuldan mezundu. Çalışmamıza katılanların %10,15'inde yeme bağımlılığı bulunmaktaydı ve %45,5'i aktif olarak sigara içiyordu. mYYBÖ 2.0'dan alınan puanlar ile beden kitle indeksi verileri (p<0,001, r= 0,297) ve FNBT puanları arasında (p<0,001, r= 0,333) pozitif yönde orta düzeyde ilişkili korelasyon bulundu. Sigara içenlerin; hiç sigara içmeyen ve daha önce içip şu an içmeyenlere göre mYYBÖ 2.0 semptom puan ortalaması daha yüksek olmasına karşın anlamlı bir farklılık gözlenmedi (p=0,187). Sigara içen katılımcıların yeme bağımlısı olması açısından sigara içmeyenlere kıyasla anlamlı bir farklılık göstermediğini gözlemledik (p=0,749). Sigara içen katılımcılarda nikotin bağımlılık düzeyi arttıkça yeme bağımlısı olan kişilerin oranının anlamlı olarak arttığını tespit ettik (p<0,001). Beden kitle indeksi gruplandırmasına göre zayıftan obeze doğru ilerledikçe yeme bağımlısı olanların oranının anlamlı bir şekilde arttığı gözlemlendi (p<0,001). Sonuç: Bulgularımıza göre sigara içme durumu ile yeme bağımlılığı arasında anlamlı bir ilişki yoktur. Ancak sigara içenlerin nikotin bağımlılık düzeyi arttıkça yeme bağımlısı olma ihtimalinin arttığını gözlemledik. Obez bireylerde yeme bağımlılığının daha fazla olduğunu saptadık. Bu sonuçlara göre bağımlılıkların birbiri ile ilişkili olabileceği ve sağlığı etkileyen yeni sorunlara yol açabileceği görülmektedir. Yeme bağımlılığı kavramının daha iyi anlaşılması, ilişkili olabileceği diğer bağımlılık türlerinin belirlenmesi ve bağımlılık ile kapsamlı mücadelede Aile hekimliği birimlerinin sağlık hizmetleri potansiyelini daha etkin kullanabilmek için bağımlılıkla ilgili daha ileri ve kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Yeme bağımlılığı, nikotin bağımlılığı, aile hekimliği