Graves hastalarında göz kapağı ve oküler yüzey dijital analizinin hastalığın klinik aktivite ve şiddetini belirlemedeki yeri ve kullanılabilirliğin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEDA ÜRKMEZ
Danışman: Semra TİRYAKİ DEMİR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada Graves Hastalığında orbitopati kliniği durumuna göre hastaların göz kapağı morfolojik parametreleri ve göz hareketlerinin dijital görüntü analizi ile objektif ola-rak değerlendirilebilmesi ve klinikte kullanılabilirliğinin incelenmesi; ayrıca proptozis ve retraksiyon gibi bulguların göz kapağı morfolojisi üzerindeki etkilerin incelenmesi amaç-landı. Gereç ve Yöntem: Prospektif, kesitsel ve gözlemsel tasarıma sahip tez çalışmasına, Graves Hastalığı tanısı konan 104 hasta, 41 sağlıklı birey dahil edilmiştir. Tüm katılımcıların mua-yenesinde değerlendirilen KRM1, KRM2 ve KA ve Hertel ekzoftalmometre ile proptozis ölçümleri kaydedildi. Hastalar, muayene bulguları temel alınarak orbitopati durumlarına göre sınıflandırıldı. Orbitopati saptanan hastaların EUGOGO hastalık şiddeti evrelemesi ve KAS skoru belirlendi. Tüm katılımcıların yüz fotoğrafları aynı göz hekimi tarafından stan-dart koşullarda çekildi. Fotoğraf görüntüsü üzerinden göz kapağının morfolojik parametrele-ri, göz hareketi ve proptozis miktarı ImageJ yazılımı aracılığıyla değerlendirildi. Elde edilen veriler MATLAB ortamına aktarılarak kapak kurvatür ilişkili parametreler belirlendi. Klinik muayene ve İmageJ ile elde edilen ölçümler birbiriyle uyumluluk açısından karşılaştırıldı. İmageJ ile elde edilen verilerin klinik aktivite ve hastalık şiddeti ile ilişkisi araştırıldı. Göz kapağı morfolojisinin, proptozis ve retraksiyon bulguları ile olan ilişkisi analiz edildi. Bulgular: Klinik muayenede ölçülen KRM1 ve proptozis değerlerinin, dijital ölçümler ile yüksek düzeyde uyumlu olduğu izlendi (p<0,05, p<0,05). Dijital ölçüm yöntemiyle hesapla-nan proptozis değerlerinin %90,7 sensitivite ve %91,0 spesifiteye sahip olduğu gösterildi. Orbitopati izlenen hastalarda, dijital ölçüm yöntemi ile elde edilen kapak metrik değerleri, göz kapağı kurvatürü ve oküler motiliteye ilişkin parametrelerde belirgin morfolojik deği-şiklikler saptandı (p<0,001). Elde edilen göz kapağı metrik parametreleri Hertel ölçümleri ile korelasyon gösterdi (p<0,005). İmageJ ile elde edilen KRM1, superior skleral show, ka-pak aralığı, üst kapak dikey ve temporal sapma değerleri, orta-şiddetli evre hasta grubunda anlamlı yüksek izlendi (p=0,034)(p<0,001)(p=0,022)(p=0,004)(p=0,006). Göz hareketlerinin değerlendirilmesinde addüksiyon, elevasyon, abdüksiyon dereceleri orta-şiddetli hasta gru-bunda anlamlı şekilde düşük izlenmekle birlikte (p<0,001), addüksiyon ve elevasyon hareket dereceleri ile KAS skoru arasında negatif korelasyon saptandı. Orbitopati saptanan hastalar-da retraksiyon ve proptozis bulgularının kapak morfolojisi üzerindeki etkisi ayrı ayrı ince-lendiğinde, izole retraksiyonun grubunda superior skleral show KRM1, üst kapak dikey sapma değerleri (p=0,003)(p<0,001)(p<0,001); izole proptozis grubunda inferior skleral show, KRM2, alt kapak dikey sapma ve alt kapak uzunluğu anlamlı şekilde daha yüksek iz-lendi (p=0,016)(p<0,001)(p<0,001)(p<0,001). Sonuç: İmageJ yazılımı kullanılarak gerçekleştirilen dijital görüntü analizi ile göz kapağı morfolojik özelliklerinin objektif veriler ile değerlendirilebileceği ve elde edilen göz kapağı metrik parametrelerinin klinik muayeneye tamamlayıcı nitelikte veriler sunabileceği görül-müştür. Orbitopati saptanan hastalarda kapak morfolojisinde meydana gelen değişikliklerin dijital ölçüm yöntemleriyle objektif biçimde değerlendirilebildiği izlenmiştir. Ayrıca, elde edilen bulgular, retraksiyon ve proptozisin farklı kapak bölgelerinde karakteristik morfolojik etkiler oluşturduğunu göstermiştir. Çalışmada belirtilen ölçüm yönteminin standardizasyo-nunun sağlanması durumunda, bu yaklaşımın yarı otomatik veya tamamen otomatik derin öğrenme tabanlı yapay zeka algoritmalarıyla entegre edilerek gelecekte okuloplasti prati-ğinde kullanılabilir hale gelmesi mümkün görünmektedir. Anahtar Kelimeler: Graves orbitopati, Dijital görüntü analizi, proptozis, retraksiyon, göz kapağı metrik parametreleri