Aile hekimliği polikliniğine başvuran bireylerin organ bağışına yönelik tutumları ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KARTAL DR. LÜTFİ KIRDAR ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ SAVAŞ
Danışman: Engin Ersin ŞİMŞEK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Vücutta görevini yerine getiremeyen organın yerine canlı kişiden, beyin ölümü gerçekleşmiş ya da ölmüş kişiden alınan sağlıklı ve aynı görevi yerine getirecek organın nakledilmesine organ nakli denir. Organ nakli için bekleyen hastaların her sene artması ve kalıcı tedavi için organ bağışından başka çözüm olmaması organ bağışını daha önemli hale getirmiştir. Günümüzde organlarını bağışlayan kişi sayısı senelere göre artış gösterse de yeterli seviyede değildir. Bağış sayısını arttırabilmek için öncelikle toplumun bağış yapmak isteyip istememe nedenlerini ve organ bağışına karşı tutumlarını sorgulamamız gerekmektedir. Bu çalışmada Kartal Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi'ndeki Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran bireylerin organ bağışı hakkındaki tutumlarının ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipte olan bu çalışmaya 01.03.2021-31.08.2021 tarihleri arasında Kartal Dr. Lütfi Kırdar Şehir Hastanesi Aile Hekimliği polikliniklerine herhangi bir şikayet ile başvuran 18 yaş üstü ve gönüllü bireyler dahil edilmiştir. Tüm hastalara araştırmacı tarafından hazırlanan yaş, medeni durum, meslek, eğitim düzeyi gibi sosyodemografik verileri, kendisi ve ailesindeki organ nakli durumunu ve organ bağışı hakkında pozitif ve negatif tutumu ölçmek amacıyla ODAS ölçeğini içeren anket formu araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Bulgular: Çalışmaya toplam 360 kişi dahil edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 41,2±13,3 yıldı. Katılımcıların %34,7 (n=125)'si organ bağışçısı olmak istemekteydi. Organ bağışçısı olma konusundan kararsız olanların oranı ise %35,0 (n=126)'dı. Organ bağışı isteme durumu cinsiyet, yaş, meslek ve eğitim düzeyi ile anlamlı olarak ilişkiliydi (p<0,05). Katılımcıların %11,7 (n=42)'si daha önce organ bağışıyla ilgili eğitim almış olup %45,2 (n=19)'si yazılı, görsel veya dijital kaynaklardan eğitim almıştı. Ülkemizdeki organ nakli önündeki engellerin %50,8 (n=183) bilgi yetersizliği olduğu bulundu. Katılımcıların %3,1 inde (n=11) organ bağış kartı mevcuttu. Katılımcıların ODAS ölçeğindeki alt ölçekler olan HMC, total negatif tutum puanı, FMN ve FBM puanlarından sırasıyla aldıkları puanların ortalamaları 75,7±28,3; 63,1±26,6; 29,9±15,1; 33,2±14,8 olup dört alt ölçek de cinsiyet, yaş, meslek, eğitim durumu, gelir durumu, organ bağış eğitimi alma durumu ve ailede organ nakli bekleyen kişi olma durumu ile anlamlı olarak ilişkili (p<0,05) bulundu. Sonuç: Katılımcıların organ bağışına yönelik pozitif tutuma sahip olmasına karşın organ bağışı kartına sahip olanlar düşük orandaydı. Toplumun sağlık problemlerinde ilk temas noktası olan, en kolay ulaşabildiği ve bireylerin sosyodemografik ve sosyokültürel özelliklerini yakından tanıyan hekimler olarak birinci basamak hekimlerinin hasta karşılaşmalarını fırsat bilip toplumu organ bağışı konusunda bilinçlendirmesi önem arz etmektedir. Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, davranış, organ bağışı tutum ölçeği, organ nakli