Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı 65 yaş üstü bireylerde düşme korkusu, düşmeye bağlı morbidite ve komplikasyonlar
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ERDİNÇ ULU
Danışman: Memet Taşkın EGİCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda, toplumumuzda giderek artan oranda bulunan 65 yaş üstü bireylerde düşme sıklığı ve düşme korkusunun hayat kalitesi üzerine etkisini, yaşlılıkla birlikte yaşlılarda hareket kabiliyetini normal yaşamlarını sürdürebilirliğini ve bu korkulardan kaynaklı meydana gelen yaşam değişikliğini, eğer varsa kazalar sonucu hayatlarının nasıl etkilendiği incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel ve prospektif olan çalışma, izinler alındıktan sonra İstanbul Şişli 12 nolu Aile Sağlığı Merkezinde 2022 yılı Haziran-Eylül ayları arasında 65 yaş ve üstü 270 bireyde yapıldı. Çalışmada yaşlıların sosyodemografik özellikleri ile düşme durumlarını irdeleyen 35 soruluk "Anket Formu" ile Tinetti'nin "Düşme Etkinlik Ölçeği" (DEÖ) kullanıldı. Sosyodemografik bilgilerin yer aldığı sorular ile sorulara verilen yanıtlarda bireylerin dağılımını göstermede sayı (n) ve yüzde (%) değerleri kullanıldı. Çalışmada yer alan Yaş, Düşme Etkinlik Ölçek puanı gibi sürekli değişkenlerin normal dağılıma uygunluğu grafiksel olarak ve Shapiro-Wilks testi ile değerlendirildi. Ek olarak tanımlayıcı istatistik gösteriminde Ortalama±Standart Sapma değerleri kullanıldı. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 21.0 (IBM Corp. Released 2012. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 21.0. Armonk, NY: IBM Corp.) ve MS-Excel 2010 programları kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Aile Hekimliği Bilgi Sistemi kayıtlarının incelenmesi sonucunda çalışmanın evrenin 881 oluşturduğu saptanmıştır. Çalışmaya katılan bireylerin%62,2( 168)si kadın, yaş ortalaması 73.98±7.24 yıl idi. Yaş gruplamasına göre bireylerin Düşme Etkinlik Ölçek puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Cinsiyet olarak kadınların ve daha az eğitimli bireylerin DEÖP ortalaması daha düşüktür. Eğitim durumu arttıkça DEÖP ortalaması azalmaktadır. "Düşme oranı fazla olma durumuna göre bireylerin DEÖP arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. (p=0.002) "Düşer Misiniz? Düşüyorsanız Ne Sıklıkla Düşersiniz?" Sorusuna verilen yanıtlara göre bireylerin Düşme Etkinlik Ölçek puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Bireylerin düşme korkusuna verdikleri puan arttıkça DEÖP ortalamaları da artmaktadır. Z=7,241, p<0,001) işitme kaybının artışı ile birlikte düşme korkusunda artış olduğu istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. (z=2,415, p=0,016) "Son zamanlarda kilo kaybınız var mı? " Osteoporoz veya yürümeye engel herhangi bir nörolojik rahatsızlığınız var mı? " . " Düşmekten korkar mısınız? " " Düşeceğim diye evden çıkmama korkusu oluştu mu? ". Sorularına verilen yanıtlarda istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur., "Ameliyat olmanızı gerektirecek bir komplikasyon gelişti mi?", "Herhangi bir ilaç kullandınız mı?", , "Bu düşmelerden sonra düşeceğim diye evden çıkmama korkusu", "İdrar kaçırmanız var mı?", "Düşme korkunuzla birlikte idrar kaçırmanızda artış oldu mu?", "Düşme korkunuzdan sonra herhangi bir yürüme aparatı kullandınız mı?", "Düşme korkunuza kaç puan verirsiniz?", "Düşme korkunuz günlük yaşam aktivitelerinizi ne kadar etkiliyor?", "Düşme korkusuyla baş etmek için ne gibi tedbirler ve aktiviteler yapıyorsunuz?", "Baş dönmesi yaşıyor musunuz?", "Denge kaybı ve baş dönmesi için kullandığınız ilaçlar var mı?", "Düşmeye bağlı hangi komplikasyonlar gelişti?" Sorularına verilen yanıtlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmiştir.( p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p 0,026, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p 0,003, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p<0,001, p 0,006, p <0,001) Sonuç: Düşme korkusu yaşla birlikte artış göstermekte ve DEÖP artmaktadır. Yaş artışı kişilerin günlük iş ve aktivitelerinin tamamlanmasında güçlükler doğurmaktadır. Kadınların DEÖP ortalaması erkeklere göre daha yüksektir. Ayrıca eğitim düzeyi arttıkça DEÖP azalmaktadır. Bireylerin düşme korkusuna verdikleri puan arttıkça DEÖP da artmaktadır. İşitme kaybı, kilo kaybı, osteoporoz ve nörolojik bozukluklar DEÖP nı anlamlı olarak artırmaktadır. Yaşlılarda meydana gelen düşme korkusu ile mücadele planlanırken yaş ve cinsiyet farklılıkları dikkate alınmalıdır. Özellikle yaşlı bireylerde düşme riski olan hastaları tanımlamak, kayıt altına almak, risk etmenlerine yönelik önlemler almak, önerilerde bulunmak ve bu hastaları güçlendirmek açısından çok önemli bir konumdadır. Aile hekimleri, yaşlı popülasyonun hayat standartlarını yükseltmek için düşme korkusu ve düşme korkusundan kaynaklı meydana gelebilecek olumsuz koşullara düzetilmesine önemli katkı sağlayabilir.