Acil servise serebrovasküler olay ile başvuran hastalarda izole intravenöz kontrast madde ile baş-boyun BT anjiografi çekilen hastalarla intravenöz kontrast madde ile baş-boyun BT anjiografi ve arteriyel kontrast verilerek trombektomi yapılan hastaların kontrast madde nefropatisi gelişimi açısından karşılaştırılması

ÖMER MERGEN

Acil servise serebrovasküler olay ile başvuran hastalarda izole intravenöz kontrast madde ile baş-boyun BT anjiografi çekilen hastalarla intravenöz kontrast madde ile baş-boyun BT anjiografi ve arteriyel kontrast verilerek trombektomi yapılan hastaların kontrast madde nefropatisi gelişimi açısından karşılaştırılması

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA GÜLHANE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ÖMER MERGEN

Danışman: Onur TEZEL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın temel amacı; akut iskemik inme tanısıyla acil servise başvuran hastalarda yalnızca baş-boyun bilgisayarlı tomografi anjiyografi uygulanan grup ile baş-boyun bilgisayarlı tomografi anjiyografi sonrasında mekanik trombektomi uygulanan grupta kontrast madde maruziyetine bağlı böbrek fonksiyon değişikliklerinin karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesidir. Gereç ve Yöntem: Bu retrospektif, tek merkezli ve gözlemsel çalışmada, SBÜ Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği'ne 01.08.2020–01.08.2025 tarihleri arasında serebrovasküler olay ön tanısıyla başvuran hastalar değerlendirildi. Baş-boyun BTA çekilen ve işlem öncesi ile işlem sonrası 24–72 saat içerisinde serum kreatinin ölçümleri bulunan toplam 1323 hasta çalışmaya dahil edildi. Hastalar yalnızca BTA uygulanan grup (n=1013) ve BTA sonrasında mekanik trombektomi uygulanan grup (n=310) olarak ikiye ayrıldı. Kontrast ilişkili akut böbrek hasarı, serum kreatinin düzeyinde bazal değere göre ≥0,5 mg/dL mutlak artış veya ≥%25 relatif artış olarak tanımlandı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 1323 hastanın yaş ortalaması 67,27±14,91 yıl olup gruplar arasında yaş ve cinsiyet açısından anlamlı farklılık saptanmadı. Koroner arter hastalığı ve kronik böbrek hastalığı sıklığı BTA-MT grubunda daha yüksek bulundu. Kontrast ilişkili akut böbrek hasarı gelişim oranı BTA grubunda %5,3 iken BTA-MT grubunda %11,9 olarak saptandı (p<0,001). Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde BTA-MT grubunda yer almanın CA-AKI gelişimi ile bağımsız olarak ilişkili olduğu gösterildi (OR=2,424; %95 GA: 1,554–3,781; p<0,001). Ayrıca yoğun bakım yatış oranları BTA-MT grubunda anlamlı derecede daha yüksek bulundu (%38,4 ve %23,2; p<0,001). Sonuç: Akut serebrovasküler olay nedeniyle değerlendirilen hastalarda, başboyun BTA sonrasında mekanik trombektomi uygulanan olgularda kontrast ilişkili akut böbrek hasarı daha sık gözlenmiştir. Çok değişkenli analizlerde de mekanik trombektomi grubunda yer almanın CA-AKI gelişimi ile bağımsız olarak ilişkili olduğu gösterilmiştir. Bu ilişkinin altında yatan mekanizmaların ortaya konulabilmesi için kontrast hacmini ve klinik değişkenleri ayrıntılı değerlendiren prospektif, çok merkezli çalışmalara ihtiyaç vardır.