Madde bağımlılığına toplumsal bakış ile toplumsal damgalamanın değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ÜMRANİYE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MERVE TAŞKESEN
Danışman: Süleyman ERSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Madde bağımlılığı toplumumuzda görülen biyopsikososyal bir problemdir. Bu çalışmamızda toplumun madde bağımlılarına yönelik algı ve tutumlarını incelemeyi, bu algıların bireylerin sosyal yaşantılarına yansıyan damgalama düzeylerini değerlendirmeyi ve madde bağımlılığına yönelik toplumsal bakış açısının, bağımlı bireylerin maruz kaldığı sosyal dışlanma, önyargı ve ayrımcılık gibi damgalayıcı tutumlarla nasıl ilişkilendiğini ortaya koymayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı olarak planladığımız çalışmamız, 30.07.2025-30.10.2025 tarihleri arasında Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran 18-65 yaş aralığında olan 269 kişinin katılımıyla gerçekleştirildi. Katılımcılarla yüz yüze görüşme metoduyla Sosyodemografik Bilgi ve Klinik Özellikler Formu, Madde Bağımlılığına Toplumsal Bakış Ölçeği, Madde Kullanım Bozukluğuna Yönelik Toplumsal Damgalama Ölçeği dolduruldu. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 26.0 (IBM Corp. Released 2019. IBM SPSS Statistics for Windows, Version 26.0. Armonk, NY: IBM Corp.) ve MS-Excel 2024 programları kullanılmış olup, istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya yaş ortalaması 32,19±9,73 yıl olan 269 birey katılmıştır. Katılımcıların %69,5'i madde bağımlılığını bir hastalık olarak görmekte, %87'si ise madde bağımlısı bireyleri toplum için maddi/manevi kayıp olarak değerlendirmektedir. MBTBÖ alt boyut puan ortalamaları sırasıyla aile ve birey yapısı etkisi 24,94±6,08; çevre ve toplum etkisi 27,41±6,27; toplumsal duyarlılık 17,77±4,21; kurumsal duyarlılık ve mücadele 36,20±14,03 olarak belirlenmiştir. MKBYTDÖ'de sosyal mesafe, olumsuz özellikler ve uyumsuzluk puan ortalamaları sırasıyla 31,78±7,81; 28,26±8,03; 27,83±6,63 olup toplam puan 87,86±20,66'dır. Eğitim, meslek, gelir ve alışkanlık durumu bazı alt boyutlarda anlamlı farklılıklarla ilişkiliyken, yaş her iki ölçekle de ilişkili bulunmamıştır. MBTBÖ alt boyutları arasında orta-yüksek düzeyde pozitif ilişkiler görülürken, MBTBÖ ile MKBYTDÖ alt boyutları arasındaki ilişkiler genellikle zayıf düzeydedir. MKBYTDÖ alt boyutlarının birbirleriyle ve toplam damgalama puanıyla ilişkisi ise yüksek düzeydedir. Sonuç: Madde bağımlılığına bakış ile damgalama arasında ilişki olduğu tespit edilmiş, sosyodemografik özelliklerin madde bağımlılığına bakış açısını ve damgalamayı etkilediği saptanmıştır. Madde bağımlılığına bakışın çok boyutlu olduğu, madde kullanımına karşı damgalamanın olduğu görülmüştür. Anahtar Kelimeler: Madde Bağımlılığı, Madde Kullanım Bozukluğu, Toplumsal Bakış Açısı, Damgalama