Bilgisayarlı tomografi görüntülerinden hyoid kemik antropometrik ölçümleri ve radyodansite analizi ile yaş ve cinsiyet tayini
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DURAN GÜRALP ÇELİK
Danışman: Hüseyin BALANDIZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Canlılarda ve antropolojik çalışmalarda kemik yaşı tayini için iskeletin farklı anatomik bölgeleri incelenebilmektedir. Hyoid kemik de incelemeye konu kemik bölgelerinden biri olup kemikte büyük boynuzlar ile korpus arasındaki eklemin füzyon derecesi ve kemiğin morfometrik ölçümleri literatürde kapsamlı şekilde incelenmiştir. Hyoid kemiğin 3 boyutlu (3B) modeli üzerinden radyodansitesinin ve hacminin ölçüldüğü çalışmalar ise az sayıdadır. Çalışmamızda hastanemizde çekilmiş servikal vertebra bilgisayarlı tomografi görüntüleri kullanılarak her yaş grubunda hyoid kemiğin radyodansitesi, hacmi, kemikte belirlenmiş 10 ayrı uzunluğun metrik ölçümleri ve hyoid kemik korpusunun büyük boynuzlar ile füzyon derecesi retrospektif olarak değerlendirilerek elde edilen bulgular ile yaş ve cinsiyet tayininin yapılıp yapılamayacağının araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: 01.01.2021-31.12.2024 tarihleri arasında SBÜ Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesinde çekilmiş servikal vertebra BT görüntüleri incelenmiş 15-80 yaş aralığında her yaştan 5 erkek ve 5 kadın olmak üzere toplam 660 olgu çalışma kapsamına alınmıştır. Hyoid kemik radyodansitesi ve hacmi, korpus genişliği ve yüksekliği, sağ ve sol büyük boynuzların uzunlukları, büyük boynuz proksimal ve distal uç genişlikleri, hyoid kemiğin genişliği ve anteroposterior uzunlukları, hyoid kemik büyük boynuzları ile hyoid kemik korpusu arasındaki eklemin füzyonu derecesi parametreleri ölçülmüş. Elde edilen verilerin SPSS 22.0 programında istatistiksel analizleri yapılarak yaş ve cinsiyet tahmini yapılmıştır. Bulgular: Çalışmamızda morfometri ve hacim ölçümlerinin tamamında elde edilen sonuçlar erkeklerde bu ölçümlerin kadınlara göre daha büyük olduğunu, radyodansite analizinde ise kadın cinsiyette ileri yaşlarda daha fazla olmak üzere tüm yaş gruplarında ortalama değerlerin erkeklere göre daha düşük olduğunu göstermiştir. Cinsiyet ayrımı için yapılan kombine diskriminant fonksiyon analizinde oluşturduğumuz model cinsiyeti %93,8 oranında doğru sınıflandırmıştır. Yaş analizlerinde ise oluşturduğumuz çok değişkenli adımsal lineer regresyon analizlerinde kadınlarda yaş değişkeninin %47,7'si, erkeklerde ise %36'sı açıklanabilmiştir. Sonuç: Bu çalışma, Türk popülasyonunda geniş bir örneklem grubunda BT görüntülerinden hyoid kemiğin morfometrik özellikleri, hacmi, füzyon derecesi ve radyodansitesini birlikte ele alarak adli kimliklendirmedeki potansiyelini değerlendirmiştir. Çok parametreli yaklaşımlar ile hyoid kemiğin belirgin cinsel dimorfizm gösterdiği ortaya konmuştur. Yaş tahmininde oluşturulan modellerin açıklayıcılık düzeylerinin sınırlı kalması nedeniyle, kesin bir yaş değeri vermek yerine standart hata payları dikkate alınarak yaş aralığı şeklinde değerlendirme yapılmasının daha güvenilir olacağı değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, hyoid kemiğin BT temelli çok boyutlu analizinin cinsiyet tayininde güçlü, yaş tahmininde ise destekleyici bir yöntem olduğunu ve standardizasyon ile dış doğrulama sağlandığında adli tıp uygulamalarına anlamlı katkı sunabileceğini göstermektedir.