0-2 yaş çocukların annelerinin çocukluk çağı aşıları hakkındaki bilgi düzey ve tutumları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA KURT
Danışman: Seçil ARICA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Aşı karşıtlığının toplumda giderek artması ve pandemiye neden olan yeni bulaşıcı hastalıkların ortaya çıkması üzerine, bulaşıcı hastalıkları önlemek amacıyla yapılan çocukluk çağı aşıları hakkında 0-2 yaş çocukların annelerinin bilgi ve tutumlarına etki eden faktörleri tespit etmek ve eksikliklerin giderilmesine yardımcı olmaktır. GEREÇ YÖNTEM: Araştırma etik kurul onamı alındıktan sonra 1 Aralık 2020- 1 Ocak 2021 tarihleri arasında, Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi, Gaziosmanpaşa Hürriyet Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı Türkçe bilen, 18 yaş üstü, çalışmaya katılmayı kabul eden 0-2 yaş çocuk anneleri alındı. Katılımcılara ilk bölümde sosyo-demografik özellikleri ile ilgili 12 soru, ikinci bölümde aşılar hakkındaki bilgi düzeyini ölçen 10, tutum ile ilgili 14 sorudan oluşan anket yüz yüze veya telefonla görüşme yöntemi ile yapıldı. Bilgi düzeyini ölçen soruların yüzde 70 ve üzerini doğru cevaplayan katılımcıları bilgi düzeyi yeterli olarak kabul edildi. Çalışmanın yapılacağı Eğitim ASM'ye kayıtlı 0-2 yaş çocuk sayısı 465' tir. %95 güven aralığında %5 hata payı ile minimum 211 kişi gerektiği hesaplanan çalışma 211 kişi ile yapıldı. BULGULAR: 105'i kız, 106'sı erkek çocuğu olan annelerin %42,2'sinin yaşının 20-29 arasında, %52,1'inin 30-39 arasında meslekleri incelendiğinde; %69,2'sinin ev hanımı, eğitim durumları incelendiğinde; %24,6'sının lise, %34,1'inin üniversite mezunu olduğu gözlenmiştir. Çalışmaya katılan çocukların %41,2'sinin 1. çocuk, %38,4'ünün 2. çocuk olduğu, ailelerin %41,2'sinin 3501-5000 TL arasında olduğu gözlenmiştir. Çalışmaya katılanların %98,1'i aşının bulaşıcı hastalıklardan korunmak için yapıldığını, Çalışmaya katılanların %100'ü aşıların yan etkisi olarak ateş cevabını verirken olguların %62,6'sı yeni doğmuş bir bebeğe ilk aşısının doğum sonrası hemen yapıldığını belirtti. Annelerin sadece %67,8'i rutin aşılar öncesi tıbbi olarak yeterince bilgilendirildiğini düşündüğünü belirtmiştir ve olguların %98,1'i çocuğunun aşılarının yaşına uygun olduğunu belirtmiştir. Çalışmaya katılanların %95,7'si özel aşıların olduğunu bildiğini belirtirken; %96 ile rota virüs aşısı en çok bilinen aşı olmuştur. Olguların %53,1'i çocuklarına ücretli aşı yaptırdığını belirtirken, aşı yaptıranların %99,1'i rota virüs aşısı yaptırdığını belirtmiştir. Ücretli aşı yaptırma ile annenin mesleği, eğitim durumu, çocuğun doğum sırası ve ailenin geliriyle arasındaki ilişki istatistiksel olarak anlamlıdır. Ücretli aşı yaptırmayan olguların %39,4'ü yaptıracak maddi güce sahip olmadığı için yaptırmadığını belirtmiştir. Olguların çocukluk çağı aşılarına ilişkin bilgi düzeyi sorularından aldıkları puanlar 45 ile 100 arasında değişmekte olup, ortalama 74,88±11,21 olarak saptanmıştır. Bilgi düzeyinin anne mesleği, eğitim durumu, ailenin toplam geliriyle istatistiksel anlamlı fark bulundu. Çalışmaya katılanların %98,5'i aşının gerekli olduğunu, olguların %98,6'sı aşılar hakkında bilgiyi doktor/ebe/hemşireden aldığını belirtmiştir yine olguların %10,9'u aşılar ile ilgili olumsuz düşüncelerinin olduğunu ve kaynaklarının %78,3'ü internet olduğunu belirtmiştir. Olguların aşıları yaptırmama/erteleme sebebi olarak %37,1'i pandemi nedeniyle hasta sayılarının azalmasını beklediğini ve sonrasında yaptırdığını belirtmiştir. SONUÇ: Çalışmamızda annelerin bilgi düzeyinin genel olarak yeterli olduğu gözlemlenmiştir. Aşı ile önlenebilir hastalıkların günümüzde az sayıda görülmesi ya da hiç görülmemesi nedeniyle ebeveynler tarafından bu hastalıkların öneminin unutulmaması, rehavete kapılmalarının engellenmesi amaçlanmalıdır. Annelerin ve sağlık personellerinin aşı hakkındaki bilgi düzeyleri ve tutumları geliştirilmelidir. Pandemi sürecinde aşı için yapılan çağrıların bundan sonra da devam ederek aşı yaptırmayan ya da tereddütü olan ailelerin akıllarındaki soru işaretleri giderilerek toplum sağlığı için gönüllü olarak aşılanmalarının yolları aranmalıdır.