Hekimlerin sağlıklı beslenme davranışları ve gıda takviyesi kullanımlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUBA EFE
Danışman: Memet Taşkın EGİCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Kronik hastalıkları önleyebilmek ve sağlığın geliştirilmesi için beslenme hakkında bilgi sahibi olunması önem arz etmektedir. Yaşam kalitesinin artırılması ve sağlığın iyileştirilmesi sağlıklı beslenme ile mümkündür. Gıda takviyeleri de beslenmeye katkı sağlaması açısından ve son yıllarda artan popülaritesiyle incelenmeye değer bir konudur. Hekimlerin toplumdaki yeri göz önünde bulundurulduğunda beslenme davranışları ve gıda takviyesi kullanım durumları incelenmesi gerekmektedir. Bu çalışmada hekimlerin beslenme ve gıda takviyesi konularında davranışlarını ortaya koyarak hekim ve toplum sağlığına katkı sunulması amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Tanımlayıcı, prospektif ve kesitsel tipte olan çalışmada SBÜ Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görevde olan 615 hekim evren kabul edildiğinde, basit tesadüfi örnekleme yöntemi ile araştırmayı kabul eden 240 hekime, sosyodemografik verilerin bulunduğu bilgi formu, Tekkurşun Demir ve Cicioğlu tarafından 2019 yılında geçerlilik ve güvenilirlik çalışması yapılan Sağlıklı Beslenmeye İlişkin Tutum Ölçeği (SBİTÖ) ve gıda takviyesi hakkında literatür tarayarak oluşturulan anket soruları online olarak uygulanmıştır. İstatistiksel analizler ve hesaplamalar için IBM SPSS Statistics 21.0 ve MS-Excel 2007 programları kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Gerekli idari ve etik izinler alınmıştır. BULGULAR: Çalışmaya katılan hekimlerin yaş ortalaması hekimlerin yaş ortalaması 33,20±8,36 yıl, %70,6'sı (n=168) asistan, %23,9'u (n=57) uzman ve %5,5'i (n=13) eğitim görevlisi/akademisyendir. Katılımcıların %78,1'i (n=185) dahili bilimlerde, %21,9'u (n=52) cerrahi bilimlerde görev almaktadır. Katılımcıların %8,8'inin (n=21) her zaman, %32,1'inin (n=77) hiçbir zaman, %59,1'inin (n=142) bazen gıda takviyesi kullandığı belirlenmiştir. Gıda takviyeleri sırasıyla en çok bağışıklığı desteklemek, sağlıklı yaşam hedefi, gün içinde daha enerjik hissetmek ve hastalıklardan korunmak için kullanılmaktadır. Gıda takviyesi kullanan hekimlerin %49,4'ü(n=85) gıda takviyelerinden yarar gördüğünü, %94,7'si(n=162) gıda takviyelerinden herhangi bir yan etki görmediğini belirtmiştir. Hekimlerin en çok kullandığı gıda takviyeleri D vitamini, multivitamin-mineral, B vitamini, magnezyum, omega-3 ve demirdir. Hekimlerin sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum ölçeği (SBİTÖ) puan ortalaması 74.02±10.6'dır. SBİTÖ'nün alt boyutlarındaki puan ortalamalarının ise Beslenme Hakkında Bilgi 20.29±4.24, Beslenmeye Yönelik Duygu 17.47±5.01, Olumlu Beslenme 17.33±4.38, Kötü Beslenme 19.01±3.96 olduğu tespit edilmiştir. "Olumlu Beslenme" puanları ile düzenli fiziksel aktivite, uyku, diyetisyene başvuru, hastalara sağlıklı beslenme önerilerinde bulunma ve gıda takviyesi kullanma arasında anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0.05). SONUÇ: Çalışmamızda kadın hekimlerde daha fazla olmak üzere hekimlerin büyük bir kısmı sağlıklı yaşam ve bağışıklığı desteklemek amacıyla gıda takviyesini kullanmaktadır. Hekimlerde unvan, yaş, düzenli fiziksel aktivite, yeterli uyku ve gıda takviyesi kullanımının sağlıklı beslenmeye katkı sağlayacağı görülmüştür. Dahili branş hekimleri daha olumlu beslenme tutumlarına sahip ve sağlıklı beslenme konusunda hastalarına daha fazla önerilerde bulunmaktadır. Çalışmamızda beslenme ve gıda takviyeleri ile ilgili hekimlerin eğitim ihtiyacının olduğu; hekimlerin beslenme davranışlarında ve gıda takviyesi kullanımlarında farklılıklar, geliştirilmesi gereken alanlar olduğu belirlenmiştir. ANAHTAR KELİMELER: Sağlıklı Beslenme, Beslenme Alışkanlığı, Gıda Takviyeleri, Hekimler, Tutum