Descemet membran endotelyal keratoplasti başarısızlığına etki eden alıcı ve donör faktörlerinin analizi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NARVIN ASLANOVA
Danışman: Ece TURAN VURAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, Descemet membran endotelyal keratoplasti (DMEK) uygulanan olgularda greft başarısını, görsel ve anatomik sonuçları değerlendirmek ve greft başarısızlığına etki eden alıcı ile donöre ait risk faktörlerini analiz etmektir. Materyal ve Metot: Bu retrospektif, tek merkezli, gözlemsel çalışmaya, Ocak 2020 ile Haziran 2025 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Sadık Eratik Göz Kliniği'nde tek cerrah tarafından DMEK uygulanan ve en az 6 aylık postoperatif takibi bulunan 182 göz dahil edildi. Hasta dosyaları, ameliyat notları, göz bankası kayıtları ve klinik takip verileri incelendi. Alıcıya, donöre, cerrahiye ve postoperatif döneme ait değişkenler değerlendirildi. Birincil sonuç ölçütü greft başarı durumu, ikincil sonuç ölçütleri ise en iyi düzeltilmiş görme keskinliği, refraksiyon, santral kornea kalınlığı, endotelyal hücre yoğunluğu, postoperatif greft dekolmanı, rebubbling gereksinimi ve greft reddi olarak belirlendi. Erken ve geç greft başarısızlığı üzerine etkili faktörler lojistik regresyon analizi ile araştırıldı. Bulgular: Çalışmaya alınan 182 olgunun %51,6'sı erkek, %48,4'ü kadın olup yaş ortalaması 68,44±7,10 yıl idi. En sık cerrahi endikasyon psödofakik büllöz keratopati (%62,1), ardından Fuchs endotelyal korneal distrofisi (%22,0) ve CMV endoteliti (%9,9) idi. Ortalama takip süresi 30,14±13,57 ay olarak bulundu. Preoperatif en iyi düzeltilmiş görme keskinliği 1,30±0,38 logMAR iken postoperatif dönemde 0,30±0,28 logMAR'a geriledi. Preoperatif santral kornea kalınlığı 696,82±76,95 µm'den postoperatif 598,57±46,82 µm'ye düştü. Donör greft endotelyal hücre yoğunluğu ortalaması 2526,82±224,91 hücre/mm², postoperatif endotelyal hücre yoğunluğu ortalaması ise verisine ulaşılabilen olgularda 1734,93±239,90 hücre/mm² idi; endotelyal hücre kaybı oranı %32 olarak saptandı. Greft reddi %5,5, erken greft başarısızlığı %19,2 ve geç greft başarısızlığı %37,9 oranında izlendi. Greft başarısı; tanı, iris rengi, ön kamarada vitreus varlığı, sulkusa yerleşimli göz içi lens varlığı, limbal yetmezlik, anterior sineşi, iridektomi zamanı, greft depolama süresi ve ön kamara derinliği ile anlamlı ilişki gösterdi. Lojistik regresyon analizinde erken greft başarısızlığı için anterior sineşi varlığı (OR: 3,815), donör diabetes mellitus değişkeni (diabetes mellitus tanısı bulunmayan donörlerden alınan greftlerde erken başarısızlık riskinin paradoksal olarak daha yüksek saptanması; OR: 11,863) ve kısa depolama süresi bağımsız risk faktörleri olarak saptandı. Geç greft başarısızlığı için ise kısa greft depolama süresi ve rebubbling uygulanması bağımsız risk faktörleri olarak bulundu. Sonuç: DMEK, korneal endotelyal yetmezlik tedavisinde anlamlı görsel ve anatomik iyileşme sağlayan etkili bir cerrahi yöntemdir. Bununla birlikte greft başarısı yalnızca donör özelliklerinden değil, özellikle alıcı ön segment özelliklerinden ve perioperatif faktörlerden etkilenmektedir. Anterior sineşi, donör diabetes mellitus değişkeni, kısa depolama süresi ve rebubbling gereksinimi greft başarısızlığı açısından önemli belirleyiciler olarak görünmektedir. Bu bulgular, uygun hasta seçimi ile alıcı ve donör özelliklerinin dikkatli değerlendirilmesinin DMEK sonuçlarının iyileştirilmesinde kritik öneme sahip olduğunu düşündürmektedir. Anahtar Kelimeler: Descemet membran endotelyal keratoplasti, DMEK, greft başarısızlığı, alıcı faktörleri, donör faktörleri, korneal endotelyal yetmezlik