Bozulmuş glukoz toleransı olan, metformin tedavisi alan obez çocukların klinik ve laboratuvar bulguları ile izlem sonuçlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SEVDE SEÇER
Danışman: Emine DİBEK MISIRLIOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Obezite vücutta fazla yağ depolanması olarak ortaya çıkan ve ciddi komorbiditelere neden olan enerji metabolizması bozukluğudur. İnsidansı giderek artmakta olan obezite sadece yetişkinlerde değil çocuklarda da pek çok soruna yol açmaktadır. Obezite ile vücutta artan yağ doku insülin etkisinde azalmaya yol açmakta ve bu durumun ilerlemesi önce glukoz toleransının bozulmasına sonra tip 2 diyabet gelişmesine neden olur. Metformin çocuklarda onayı olan ve tip 2 diyabet tedavisinde kullanılan biguanid türevi antidiyabetiktir. Son dönemlerde metformin obez ve prediyabetik veya insülin rezistansı olan çocuklarda da kullanılmaya başlanmıştır. Bu çalışmada metformin alan obez çocuk ve adölesanların 6 ay ve 12 aylık izlem sonucunda, glukoz ve enerji metabolizması üzerine etkilerin değerlendirilmesi planlanmıştır. Hastanesi Endokrin Polikliniğinde obezite tanısı ile izlenen ve bozulmuş glukoz toleransı olan, metformin tedavisi başlanan, en az 6 ay süre ile takip edilmiş hastalar alındı. Bulgular: Çalışmamıza obez ve bozulmuş glukoz toleranslı metformin tedavisi alan 78 hasta dahil edildi. Hastaların %61,5'i kız, %38,5'i erkekti. Hastaların yaş ortalaması 12,8±2,14 yıl, ortalama vücut kitle indeksi 31,1±4,2 kg/cm² ve vücut kitle indeksi standart deviasyon skoru (VKİ-SDS) 2,6±0,57 olarak bulundu. Metformin tedavi süresi ortalama 11 aydı. Tedavi öncesi ortalama VKİ-SDS 2,6 iken, 6. ay kontrolünde 2,36 (p <0,001), 12. ayda 2,18 (p <0,001) olarak bulundu. Hastaların başlangıçta 5,4 olarak hesaplanan insülin direncinin homeostatik değer (HOMA-IR) ortalaması, 6. ay kontrolünde 3,6'ya (p<0,001) geriledi. 12. Ay kontrolünde ortalama HOMA-IR değeri 3,7 idi. (p<0,001) Hastaların başlangıç HDL değerlerinde metformin tedavisiyle artış olduğu görüldü (p=0,001). Başlangıç ve takip ortalama trigliserit değerlerindeki azalış istatistiksel olarak anlamlı bulunmasına rağmen (p=0,002), ortalama LDL ve total kolesterol değerlerindeki azalış anlamlı değildi (p değerleri sırası ile 0,420 ve 0,272). Başlangıç ve takip dislipidemi karşılaştırması anlamlı bulunmamıştır (p=0,791). Tedavi uyumu değerlendirildiğine hastaların %52,1'i doz atlamadan tedaviye devam etmişlerdir. Tedavi süresince hastaların 16 (%22,5)'sı tarafından bir yan etki bildirilmiştir ve bunlardan %93'ü gastrointestinal şikayetlerdir. Sonuç: Çocukluk çağında obezlerde ortaya çıkan bozulmuş glukoz toleransı durumunda metformin tedavisinin yeri tartışmalıdır. Biz çalışmamızda en az 6 ay süre ile izlenen hastalarımızda metformin tedavisi ile VKİ-SDS ve HOMA-IR değerlerinde düşme olduğunu gördük. Metformin ilişkili ciddi bir yan etki hastalarımızda gelişmemişti. Bu konuda daha geniş kapsamlı prospektif kontrollü çalışmalara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Obezite, çocuk, adölesan, bozulmuş glukoz toleransı, metformin