İç hastalıkları servisinde yatan hastaların demografik özellikleri ve tanılarına göre maliyet analizi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL OKMEYDANI SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, İÇ HASTALIKLARI ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERHAT DEMİRER
Danışman: Mehmet KÜÇÜK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Bir üçüncü basamak hastanenin iç hastalıkları servisinde sık rastlanan hastalıklardan kaynaklanan maliyetleri ve bileşenlerini (muayene, konsültasyon, laboratuvar, görüntüleme, tedavi, ilaç gibi) hesaplamak. MATERYAL VE METOT: SBÜ Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 01.01.2017 –26.06.2018 tarihleri arasında, iç hastalıkları kliniğinde yatarak tedavi gören hastaların demografik verileri, yatış süreleri ve hizmet tutarları elde edildi. ICD-10 kodları ana tanı grupları şeklinde özetlenerek basit hastalık tanıları ya da tanı gruplarına dönüştürüldü. Yatış süresi ve hizmet tutarlarını modellemek için yaş, cinsiyet, giriş-çıkış tarihleri ve tanı grupları kullanılarak logaritmik bağlantı fonksiyonlu gama regresyon analizleri yapıldı. Hizmet tutarı modeline göre her bir tanı için ortalama yaşa ve 1 haftalık yatışa göre tahmini marjinal ortalama hizmet tutarları ve her bir tanının (yokluğuna kıyasla) getirdiği fazladan maliyet hesaplandı. BULGULAR: Çalışmaya SBÜ Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde 01.01.2017 –26.06.2018 tarihleri arasında, dahiliye servisinde gerçekleşen 6528 yatış dahil edildi. Yatışların 3168'i (%48,5) kadın hastalara ait olup, ortalama yaş (SS) 63,2 (19,4), yatış süresi 7,4 (5,8) gün, tanı sayısı 6,5 (4,3) olarak saptandı. Hizmet tutarlarının aritmetik ortalaması 2075 TL (576 ABD doları), (SS) (7590), geometrik ortalaması 986 TL (274 ABD doları) (SS) (3,2) olarak hesaplandı. Regresyon analizlerinde yaşın yatış süresini ve hizmet tutarını etkilemediği, (%95GA:1,0-1,0, p=0,2064), kadınlarda yatış süresinin ortalama %5 azaldığı görüldü (%95GA: %-9-%-2, p=0,0012). Cinsiyeti kadın olanlarda hizmet tutarı %2 daha düşük olmakla birlikte bu ölçümün güven aralığı genişti. (%95GA: %-8-%5, p=0,608). Tanı sayısı ve yatış süresi artışıyla hizmet tutarının arttığı saptandı. En sık kodlanan ilk üç tanı hastaların %37,5'inde hipertansif kalp hastalığı, %31,5'inde pnömoni, %23,8'inde renal yetmezlik oldu. Yatış süresinde en fazla artışla ilişkili bulunan ilk 4 hastalık; endokrin hastalıklar, hematolojik maligniteler, ascites-peritonit ve inflamatuvar barsak hastalıkları, yatış süresinde en büyük azalmayla ilişkili bulunan hastalıklar intoksikasyon ve sepsis-şok idi. Tanıların yaşa, cinsiyete ve mevcut ek tanılarına göre düzeltilmiş tahmini marjinal ortalama maliyetleri incelendiğinde 7 günlük yatıştan doğan hizmet tutarları en yüksek tanılar sırasıyla romatoid artrit 8849 TL (2458 ABD doları), trombositopeniyle seyreden diğer durumlar (İTP, HÜS) 6900 TL (1917 ABD doları), hematolojik diğer hastalıklar 4638 TL (1289 ABD doları) idi. Yatışlar arasından yapılan tabakalı örneklemede yükselen maliyetlerin başlıca nedeni laboratuvar ve ilaç/sarf malzemesi ile kan bankası alt-kalemleri iken sağlık çalışanı emeğinden kaynaklanan maliyetlerin (tedavi/konsültasyon/vizit) nispeten küçük olduğu görüldü. SONUÇ: İç hastalıkları servislerinde yatış maliyetlerinin geometrik ortalaması 986 TL, yatış süresi ortalama 7.5 gündür. Maliyeti yüksek ilaçların ve kan bankası ürünlerinin kullanıldığı hastalık tanıları yüksek maliyetle ilişkilidir. Yatış maliyetleri yükseldikçe maliyet içinde ilaç/sarf malzemesi, kan ürünleri ve laboratuvar gibi kalemlerin payları artarken sağlık işgücünden kaynaklanan maliyetler nispeten sabit kalmaktadır. Çalışmamız, iç hastalıklarında yatan hastaların tanılarına özgü yatış maliyetlerini hesaplayan ilk çalışmalardan biridir. Alt analizler için kullanılan örneğin küçük olması çalışmamızın başlıca zayıf yönüdür.