Acil servise sepsis kliniği ile başvuran hastalarda biyokimyasal belirteçlerin kan kültüründe üreyen mikroorganizmaların türünü belirlemedeki rolünün araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÜLSÜM İNCE TOPRAK
Danışman: Nefise ÖZTOPRAK ÇUVALCI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda acil servise sepsis kliniği ile başvuran quick Sequential Organ Failure Assessment (qSOFA) ≥2 olan ve kan kültür pozitifliği saptanan hastalardaki etken mikroorganizma türünü (Gram pozitif, Gram negatif bakteriler veya Candida spp. vb etkenleri) tahmin etmek açısından serumda laktat düzeyi, C-reaktif protein (CRP), prokalsitonin (PCT), nötrofil/lenfosit oranı (NLR), platelet/lenfosit oranı (PLR) ve CRP/Albumin oranları ile birlikte Sequential Organ Failure Asses (SOFA), Pitt bakteriyemi skoru ve Acute Physiologic and Chronic Health Evaluation-II (APACHE-II) skorlarının mortalite üzerine etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Retrospektif ve gözlemsel olarak tasarlanan çalışmamıza 01 Ocak 2019 - 31 Aralık 2022 tarihleri arasında Antalya Eğitim ve Araştırma hastanesi acil serviste qSOFA ile sepsis tanısı alan, başvusundan itibaren ilk altı saatte kan kültür pozitifliği mikrobiyolojik olarak kanıtlanmış olan hastalar dahil edildi. Hastaların klinik ve demografik verileri, serum laktat düzeyi, CRP, PCT, NLR, PLR, CRP/Albumin oranları ve bu hastalardaki APACHE-II skoru, Pitt bakteriyemi skoru, SOFA skoru kaydedildi. Hastalarda kan kültüründe üreyen mikroorganizma türü ile hastane içi mortalite durumu ve yatış yeri (servis ya da yoğun bakım ünitesi) karşılaştırıldı; ayrıca başvuru anındaki serum laktat düzeyi ile biyokimyasal parametlerin sepsisli hastalardaki mikroorganizma türünü öngördürücü etkisi araştırıldı. Bulgular: İlgili döneme ait toplam 1074 hasta incelendi, dahil etme kriterlerine uyan 129 hasta çalışmaya alındı. Hastaların serum laktat düzeyleri kan kültüründe üreyen mikroorganizma türü ile ilişkili bulundu (p:0,004). Gram negatif bakteri ve Candida spp. üremesi olan grupta serum laktat düzeyleri Gram pozitif bakteri üremesi olan gruba göre anlamlı derecede yüksekti. Serum laktat düzeyinin ≥3,25 mmol/L olmasının %65,1 duyarlılık ve %70,5 özgüllük ile Gram negatif bakteriyemi öngördürme özelliğine sahip olduğu saptandı (p:0,001). APACHE-II skoru ve qSOFA skoru ile mikroorganizma türü arasında ilişki saptandı (p:0,017 ve p:0,004). Mortalite oranlarının SOFA skoru, APACHE-II skoru, Pitt bakteriyemi skoru ve hastane yatış süresi ile ilişkili olduğu saptandı (sırasıyla p<0,001, p<0,001, p<0,001 ve p<0,001). Yoğun bakım ünitesine yatan hastalarda serviste yatan hastalara kıyasla biyokimyasal parametrelerden serum laktat düzeyleri ve NLR (sırasıyla p:0,048; p:0,019), skorlama sistemlerinden ise SOFA skoru, APACHE-II skoru ve Pitt bakteriyemi skoru anlamlı düzeyde yüksekti (sırasıyla p<0,001; p:0,015; p:0,004). Sonuç: Bu çalışma ile acil servise başvuran sepsisli hastalarda serum laktat değerinin etken mikroorganizma türünün; SOFA skoru, APACHE-II skoru ve Pitt bakteriyemi skorlarının ise mortalite durumunun ve yoğun bakım ünitesine yatış durumunun öngörülmesine katkı sağladığı saptandı. Sepsis gibi yüksek mortalite oranına sahip bir klinik tablo göz önüne alındığında serum laktat düzeyine bakılmasının; kısa sürede ve olası sepsis etkenine uygun antibiyotik tedavisinin başlanması açısından önemli bir yardımcı olabileceği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Sepsis, serum laktat düzeyi, Gram negatif bakteriyemi, Gram pozitif bakteriyemi, Candida spp, mortalite