COVİD-19 nedeniyle yoğun bakıma alınan diyabetes mellitus tanılı hastaların değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜMEYRA CEYLAN
Danışman: Veysel ERDEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Koronavirüs hastalığı (COVID-19), yeni keşfedilen bir koronavirüs suşunun (SARS-CoV-2) neden olduğu süper bulaşıcı bir hastalıktır. Covid-19; Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından 11 Mart 2020 de pandemi olarak ilan edilmiştir. Dünyada milyonlarca insanın enfekte etmektedir. Enfeksiyonda özellikle ileri yaş ve komorbiditesi olan hastalarda hipertansiyon, diyabet ve obezitesi daha yüksek komplikasyon, mortalite ve morbiditeye neden olduğu bilinmektedir. Benzer durum daha önce SARS ve MERS virüslerinde de görülmekteydi. Diyabetli COVİD-19 hastalarında yüksek hastaneye yatış oranı ve artmış mortalite görülmüştür. Bu araştırmada; yoğun bakımda tedavi alan diabetes mellitus tanılı hastaların tanı anında mevcut komorbiditeleri, takipte laboratuvar ve kültür sonuçları, gelişen komplikasyonlar, insülin infüzyon ihtiyacı, tedavi modalitesindeki farklılıkların, mortaliteyi nasıl etkilediği araştırıldı. Materyal ve Metot: Covid-19 enfeksiyonu sebebi ile yoğun bakımda takip edilen 113 diyabetes mellitus hastasının retrospektif olarak WBC(beyaz küre), Hb(hemoglobin), PLT(trombosit), nötrofil, lenfosit, CRP (c-reaaktif protein), üre, kreatinin, ALT(alanin aminotranferaz), AST(aspartat transaminaz), LDH(laktat dehidrogenaz) ,kreatin kinaz(CK), ferritin, IL-6(interlökin-6), prokalsitonin, D- dimer, fibrinojen, HbA1c(hemoglobin-A1c) değerleri, kültür üreme sonuçları, diyabet komplikasyonları, Covid-19 komplikasyonları, steroid dozları, insülin ihtiyaçları ve mortaliteye katkıları değerlendirildi. Verilerin tanımlayıcı istatistiklerinde ortalama, standart sapma, medyan, en düşük, en yüksek, frekans ve oran değerleri kullanılmıştır. Değişkenlerin dağılımı kolmogorow simirnov test ile ölçüldü. Nicel bağımsız verilerin analizinde bağımsız örneklem t test, Mann- whitney-u test kullanıldı. Nitel bağımsız verilerin analizinde bağımsız verilerin analizinde ki-kare test, ki-kare test koşulları sağlanamadığında fischer test kullanıldı. Etki düzeyi tek değişkenli ve çok değişkenli lojistik regresyon ile araştırıldı. Bulgular: Mortalite açısından cinsiyet farkı gözlenmedi. Tanı anında ek komorbidite olarak KOAH tanısı olan hastaların mortalitesi daha düşük seyretmekteydi. Diyabetle birlikte olan diğer komorbiditeler (hipertansiyon, SVO, kronik böbrek rahatsızlığı, İKH, hipotriodi) arasında mortalite açısından farklılık gözlenmedi. Mortal seyreden grupta geliş ve son nötrofil, NLR oranı, geliş ve son LDH, son: üre, kreatin, CRP, WBC, ALT, AST, CK, ferritin, d-dimer, kreatin değerlerinin yüksekliği- lenfosit ve hemogram düşüklüğü mortalite ile birlikteydi. Yüksek prokalsitonin, kan ve trakea kültürlerinde üreme ve ABY gelişimi mortal seyreden grupta daha sık görülmekteydi. Pulse steroid alan grupta anlamlı mortalite saptanmıştır. Hastaların insülin infüzyonu almaları veya almamaları mortaliteye katkı açısından anlamsız bulunmuştur. Sonuç: Diğer komorbiditelerinden ve kortikosteroid tedavi dozundan bağımsız olarak diyabetli COVİD-19 hastalarının çoğu hiperglisemik seyretmiştir. Hiperglisemi diyabet hastasının dengeli halini bozan ve diğer komplikasyonları tetikleyen ana bozukluktur. Diyabetin bağışıklık yanıtının bozulması ve trombotik olaylara yatkınlığı arttırken COVİD-19'un yarattığı hiperimmün yanıt ve endotelit diyabetli hastalarda kötü prognoz ve artmış mortaliteye yol açmaktadır. Tam kan sayımı, akut faz reaktanları, koagülasyon parametreleri anlamlı veriler sağlamaktadır ve diyabetli hastaların yönetiminde ve prognozunda yol gösterici olmaktadır. Anahtar kelimeler: Covid-19, Diyabetes mellitus, mortalite, yoğun bakım