Obsesif kompulsif bozuklukta semptom boyutlarında öfke, kaygı, tiksinme, suçluluk duygularının ve bu duygulara yönelik olumsuz değerlendirmelerin rolünün incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DIŞKAPI YILDIRIM BEYAZIT SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2020
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ESENGÜL EKİCİ
Danışman: Yasir ŞAFAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ; Bu çalışmada OKB'de semptom boyutlarında duyguların rolü ve duyguya yönelik olumsuz değerlendirmeler açısından farklılıkları tespit etmek amaçlanmıştır. YÖNTEM; Çalışmaya Dışkapı Eğitim Araştırma Hastanesi Psikiyatri Kliniği ayaktan polikliniklerine başvuran 110 OKB tanılı hasta, 104 sağlıklı kontrol dâhil edilmiştir. Hastaların değerlendirilmesinde Sosyodemografik veri formu, Boyutsal Obsesyon Kompülsiyon Ölçeği (BOKÖ), Obsesif İnançlar Ölçeği (OİO), Yale Brown Obsesyon Kompülsiyon Ölçeği (YBOKÖ), Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ), Durumluk Sürekli Öfke-Öfke İfade Tarzı Ölçeği (DSÖ), Durumluk Sürekli Kaygı Ölçeği (DSKÖ), Suçluluk Ölçeği(SÖ), Tiksinme Ölçeği (TÖ), Leahy Duygusal Şema Ölçeği II (LDŞÖ II) kullanılmıştır. BULGULAR; Çalışmaya katılan OKB klinik örneklemi ve kontrol grupları, yaş, cinsiyet, eğitim durumu ve medeni durum açısından benzerdi. OKB grubunda kontrol grubuna göre, belirti şiddet, duygular ve duygularla ilgili değerlendirmelerin olduğu ölçek toplam puanları yüksek olarak saptandı. OKB şiddeti, semptom boyutları ile duygu ve LDŞÖ II arasında yapılan ikili korelasyon analizlerinde BOKÖ bulaş ile sürekli suçluluk arasında orta derecede pozitif yönlü korelasyon, BOKÖ zarardan sorumlu olma kaygısı ile OİÖ sorumluluk arasında orta derecede pozitif yönlü korelasyon, BOKÖ kabul edilemez düşünceler ile OİÖ sorumluluk, OİÖ önem verme, LDŞÖ II, DSKÖ sürekli kaygı arasında orta derecede pozitif yönlü korelasyon, BOKÖ toplam ile OİÖ sorumluluk, OİÖ mükemmeliyetçilik, OİÖ önem verme, LDŞÖ II, DSKÖ sürekli kaygı, SÖ sürekli suçluluk, SÖ durumluk suçluluk arasında orta derecede pozitif yönlü korelasyon, YBOKÖ toplam ile LDŞÖ II, DSKÖ sürekli kaygı, SÖ sürekli suçluluk, SÖ durumluk suçluluk arasında orta derecede pozitif yönlü korelasyon saptanmıştır. Yapılan çoklu regresyon analizlerinde YBOKÖ toplamı, BOKÖ toplamı, BOKÖ bulaş, BOKÖ zarardan sorumlu olma kaygısıyı, BOKÖ kabul edilemez düşünceleri, BOKÖ simetriyi yordamak için uygulanan 2 farklı çoklu regresyon analizi modeline göre, ilk modelde LDŞÖ II ve obsesif inançlar; ikinci modelde duygu ölçeklerinin yordayıcılığı araştırıldı. YBOKÖ toplam için ilk modelde LDŞÖ II, ikinci modelde DSKÖ sürekli kaygı ve SÖ durumluk suçluluk; BOKÖ toplam için ilk modelde OİÖ sorumluluk, ikinci modelde DSKÖ sürekli kaygı; BOKÖ bulaş için ilk modelde OİÖ Mükemmeliyetçilik, ikinci modelde SÖ sürekli suçluluk; BOKÖ zarardan sorumlu olma kaygısı için ilk modelde OİÖ Sorumluluk; BOKÖ kabul edilemez düşünceler için OİÖ Sorumluluk ve LDŞÖ II, ikinci modelde DSKÖ sürekli kaygı ve SÖ durumluk suçluluk; BOKÖ simetri için ilk modelde OİÖ Mükemmeliyetçilik tarafından yordandığı saptanmıştır. TARTIŞMA ve SONUÇ; Çalışmamızın sonucunda OKB belirti şiddeti ve bazı semptom boyutlarının; bazı duygular ve duyguya yönelik olumsuz değerlendirmelerle ilişkili olduğu, OKB belirti şiddeti ile BOKÖ kabul edilemez düşünceler boyutu için olumsuz duygusal şemaların anlamlı yordayıcı olduğu tespit edilmiştir. Bu sonuçların OKB'nin bilişsel davranışçı terapisinde boyutlara özgü, birçok duyguya ve duygusal şemalara odaklanılması gerektiğine dikkat çekmektedir. Bu durum terapi uygulamaları ile tedavi yanıtları için yeni araştırmalara yön verebilir, OKB tedavisinde daha etkili terapi uygulamalarının geliştirilmesine olanak sağlayabilir. Anahtar kelimeler;obsesyon, kompülsiyon, obsesif kompülsif bozukluk, semptom boyutları, duygular, duygusal şemalar