Kronik hastalığı olup eğitim ASM'ye ilaç yazdırmak için başvuran hastaların ilaç kullanım durumları, ilaçları arasındaki etkileşim durumu ve akılcı ilaç kullanım düzeyinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEMS AZRA KAYA GÖKTAŞ
Danışman: Seçil ARICA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Dünya'da ve Türkiye'de kronik hastalıklar arttıkça ilaç kullanımı da artmaktadır. Bu durum beraberinde ilaçlarla ilgili yanlış uygulamalara neden olmaktadır. Bu yanlış uygulamaları önlemek için akılcı ilaç kullanımı ilkelerine uymak gerekmektedir. Çalışmamızda kronik hastalığı nedeniyle sürekli ilaç kullanan hastaların ilaç kullanım durumları, ilaçları arasındaki etkileşim durumu, akılcı ilaç kullanım düzeyi ve bunu etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. GEREÇ ve YÖNTEM: Çalışmamız Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesi Gaziosmanpaşa Eğitim ASM'ye ilaç yazdırmak için başvuran ve kronik hastalığı olan 18 yaş üzeri 270 bireye yüz yüze anket şeklinde uygulanmıştır. Anketimiz katılımcıların sosyodemografik özellikleri, kronik hastalık ve ilaç kullanım öykülerini içeren 21 soru ve AİK ölçeğini içeren toplam 42 sorudan oluşmaktadır. Ölçekten 35 puan ve üzeri alanların AİK düzeyi yeterli olarak değerlendirilmiştir. Çalışmadan elde edilen veriler SPSS 25 programı kullanılarak analiz edilmiş ve p<0.05 anlamlı kabul edilmiştir. BULGULAR: Çalışmamıza 270 kişi katılmış olup yaş ortalaması 53,97 ±10,25 idi. Katılımcıların 175'i (%64,8) kadın, 212'si (%78,5) evli, 153'ü (%56,7) ilkokul mezunu idi. 116'sının (%61,5) düzenli aylık geliri varken 23'ünün (%8,5) sosyal güvencesi yoktu. Bireylerin 223'ü (%82,6) çekirdek ailesi ile birlikte yaşıyordu. 67 kişi (%24,8) sigara içiyordu. 34 kişinin (%12,6) ailesinde ve 89 kişinin de (%33) akrabaları arasında sağlık çalışanı vardı. Katılımcıların 81'i (%30) 5 ve üzeri ilaç kullanıyordu ve 188'i (%69,6) ilaçlarını düzenli alıyordu. İlaçlarını düzenli almayanların 33'ü (%12,2) ilaç almayı unuttuklarını, 21'i (%7,8) ilaçların yan etkisinden korktuklarını ifade etti. Bireylerin 236'sı (%87,4) hangi ilacının ne için kullandığını bildiğini söyledi. Ayrıca 186 kişi (%68,9) ilaçlarının son kullanma tarihlerini kontrol ettiğini, 159 kişi de (%58,9) ilaç prospektüslerini okuduğunu ifade etti. Prospektüs okuyanların 83'ü (%30,7) ilaçla ilgili bilgisinin arttığını ve 29'u (%10,7) ilacın yan etkilerinden koktuğunu belirtti. Kadınların, ilaçlarının son kullanma tarihine bakanların ve prospektüs okuyanların AİK puanları anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p=0,040, p=0,007, p=0,005). Eğitim durumu arttıkça katılımcılarda polifarmasinin azaldığı görüldü (p=0,040). SONUÇ: Katılımcıların üçte ikisinin AİK bilgi düzeyi yeterli bulunmuştur. Ayrıca bireylerin %30'unda polifarmasi mevcuttu ve polifarmasi arttıkça ilaç etkileşimi daha yüksek görülüyordu. Katılımcılarımızdan ilaçlarını düzenli kullanmayan, yakınlarına ilaç tavsiye eden ve iyileştiğini düşününce ilaç kullanmayı bırakanlar azınlıkta değildir. AİK'nın yaygınlaşması için hekimlerin eğitilmesi, hasta ve yakınlarının bilgilendirilmesi önem arz etmektedir.