Geriatrik hastalarda postoperatif kognitif disfonksiyon: Genel ve spinal anestezinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HASEKİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLŞAH GİZEM CENGİZ
Danışman: Sinan UZMAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Postoperatif bilişsel disfonksiyon (POCD), özellikle yaşlı hastalarda cerrahi sonrası sık görülen bir komplikasyondur ve hastaların yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir. Bu çalışma, genel anestezi (GA) ve spinal anestezi (SA) uygulamalarının POCD üzerindeki etkilerini karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Anestezi yöntemlerinin bilişsel fonksiyonlar üzerindeki etkilerini anlamak, özellikle yaşlı popülasyonda cerrahi sonrası iyileşme sürecini optimize etmek açısından büyük önem taşımaktadır. Materyal ve Metot: Bu prospektif ve gözlemsel çalışma, 65 yaş ve üzeri total diz protezi ameliyatı planlanan hastalar üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma, Helsinki Bildirgesi'ne uygun olarak etik onay alınmış ve tüm katılımcılardan bilgilendirilmiş onam sağlanmıştır. Dahil edilme kriterleri arasında MMSE skorunun 24 ve üzerinde olması, ameliyata uygun fiziksel ve bilişsel durum ile anestezi uygulanabilirliği yer almaktadır. Hariç tutma kriterleri ise nörolojik/psikiyatrik bozukluklar, ciddi sistemik hastalıklar, duyu engelleri ve anestezi kontrendikasyonlarıdır. Hastalar, GA ve SA olmak üzere iki gruba ayrılmıştır. Preoperatif değerlendirmede demografik veriler, MMSE skorları ve laboratuvar tetkikleri kaydedilmiştir. Postoperatif dönemde ise MMSE ve S100 beta protein seviyeleri ölçülmüştür. İstatistiksel analizler SPSS 23.0 ile yapılmış, gruplar arası farklar bağımsız örneklem t-testi ve Mann-Whitney U testi ile değerlendirilmiştir. Bulgular: Postoperatif 24. saatte her iki grupta da MMSE skorlarında düşüş gözlenmiş, ancak GA grubundaki düşüş daha belirgin ve istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p=0.015). S100 beta seviyeleri, postoperatif 6. saatte her iki grupta da artmış, ancak GA grubunda daha yüksek bulunmuştur (p=0.021). Postoperatif 24. saatte S100 beta seviyeleri azalmış, ancak GA grubunda hala daha yüksek kalmıştır (p=0.034). Ayrıca, S100 beta seviyeleri ile MMSE skorları arasında negatif korelasyon tespit edilmiştir (r=-0.43, p=0.004). Sonuç: Bu çalışma, genel anestezi uygulamasının spinal anesteziye kıyasla postoperatif bilişsel fonksiyonlarda daha belirgin bir düşüşe ve nörolojik yanıtın daha fazla artışına neden olduğunu göstermektedir. Özellikle yaşlı hastalarda anestezi seçimi, postoperatif kognitif sonuçlar üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Bu bulgular, klinik uygulamalarda anestezi yöntemi seçiminde dikkate alınmalı ve yaşlı hastalarda spinal anestezi gibi alternatif yöntemlerin tercih edilmesi önerilmelidir.