İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya Laboratuvarında çalışılan biyokimya testleri için onay destek sisteminin kurulumu ve performansının performans belirteçleri ile değerlendirmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, TEMEL TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞÇE KARA
Danışman: Bağnu ORHAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:İstanbul Eğitim Ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya Laboratuvarında Çalışılan Biyokimya Testleri İçin Onay Destek Sisteminin Kurulumu Ve Performansının Performans Belirteçleri İle Değerlendirmesi Amaç: Günümüzde klinik laboratuvarlar artan iş yükü ve sınırlı personel nedeniyle süreçlerini daha verimli yönetme gereksinimi ile karşı karşıyadır. Bu doğrultuda geliştirilen onay destek sistemleri (ODS), laboratuvar sonuçlarının önceden tanımlanmış kurallar ile otomatik değerlendirilmesini sağlamaktadır. Bu çalışmada, 27 biyokimya parametresi için geliştirilen ODS algoritmalarının Laboratuvar Bilgi Yönetim Sistemi (LBYS)'ne ara yazılım kullanılmadan entegrasyonu ve uygulanabilirliği değerlendirilmiştir. Bu kapsamda, referans değişim değeri (RDD) ve mutlak değer temelli delta kontrol yaklaşımları zemininde oluşturulan kuralların performansının incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tıbbi Biyokimya Laboratuvarı'nda retrospektif olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya dâhil edilen testler, Beckman AU5800 analizöründe çalışılmış ve analizörler doğrudan LBYS ile entegre edilmiştir. ODS kapsamında öncelikle testler ve kural setleri tanımlanmış, ardından sistemin işleyişi hem elektronik ortamda oluşturulan deneme verileri hem de gerçek hasta verileri ile değerlendirilmiştir. Sistem performansının gerçek hasta verileri ile analizi yapılmıştır. Sistemin uzman ve asistan onayı ile uyumu incelenmiştir. Çalışmada sonuç verme süresi (Turnaround Time (TAT)) ve onay zamanı performans belirteci olarak değerlendirilmiştir; ODS uygulaması öncesi ve sonrası dönemler arasında karşılaştırılmıştır. Bulgular: Yapılan değerlendirmede, 27 biyokimya parametresi için ODS ile otomatik onay oranı %80,47 olarak bulunmuştur. En yüksek onay oranları glukoz (%95,69), albümin (%94,00) ve total protein (%97,91) testlerinde; en düşük oranlar ise demir (%56,42), üre (%57,20) ve kreatinin (%57,67) testlerinde saptanmıştır. Kural ihlalleri incelendiğinde, en sık ihlalin %71,29 ile onay aralığı kuralına ait olduğu görülmüştür. ODS uygulaması sonrasında tüp bazında ortalama TAT değeri 7,85 dakika azalmıştır. Uzman, asistan ve ODS onayları arasındaki uyum Cohen'in kappa katsayısı ile değerlendirilmiş ve uyum düzeyinin düşük olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Uygun şekilde yapılandırılıp, düzenli olarak güncellenen ODS sistemlerinin laboratuvar süreçlerine anlamlı katkı sağladığı görülmüştür. Bununla birlikte, ODS uygulamalarının hâlen geliştirilmesi gereken bir alan olduğu görülmektedir. Bu bağlamda, klinik pratikle daha örtüşen ve farklı durumları kapsayabilen daha standardize kural yapılarının oluşturulması, sistemin etkinliğini artırabilir. Anahtar Kelimeler: laboratuvar bilgi yönetim sistemleri, onay destek sistemi, sonuç verme süresi