Adölesanlara uygulanan sağlık eğitimi temelli kahkaha yogasının stres ve dijital oyun alışkanlığına etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HALK SAĞLIĞI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MAHSA TAMADDON

Danışman: Serpil ÖZDEMİR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmanın amacı adölesanlara uygulanan sağlık eğitimi temelli kahkaha yogasının, stres ve dijital oyun oynama davranışına etkisini, ön test duyarlılığını test ederek deneysel tasarımda incelemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışma, Solomon dört kollu randomize kontrollü tasarımında yürütüldü. Örneklem, 2024-2025 bahar döneminde Maltepe Ortaokulu'nda öğrenim gören 10-15 yaş arası, dahil edilme kriterlerini karşılayan, her grupta 21 öğrenciden oluşan toplam 84 öğrenci oluşturdu. Veriler; "Tanıtıcı Bilgi Formu", "Adölesan Stres Anketi", "Çocuklar için Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği" ve Memnuniyet Anketi ile toplandı. Çalışmada müdahale gruplarına tek oturum sağlık eğitimi ve 12 oturum kahkaha yogası yapıldı. Kontrol grupları çalışma süresince, standart örgün eğitim aldı. Çalışmada normal dağılan verilerin karşılaştırılmasında ikili gruplar için Bağımsız İki Örnek t Testi, üç ve üzeri gruplar için İki yönlü Varyans Analizi uygulandı. Normal dağılmayan verilerde iki yönlü Robust ANOVA testi, ikili gruplar Mann–Whitney U Testi, üç ve üzeri gruplar Kruskal–Wallis H Testi ile analiz edildi ve çoklu karşılaştırmalar Bonferroni düzeltmeli Dunn Testi post-hoc testi ile incelendi. Kategorik değişkenler arası ilişkiler Monte Carlo Düzeltmeli Fisher's Exact Testi ve çoklu karşılaştırmalar Bonferroni Düzeltmeli Z Testi ile incelendi. Etki büyüklükleri; kısmi eta kare, Cohen's d ve Cramer's V katsayısı ile hesaplandı. Bulgular: Çalışmada, Adölesan Stres Anketi 3. alt boyut dışında kalan alt boyutlar ile ölçek toplamında; Çocuklar için Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği'nin toplam ve alt boyutlarında ön test ile müdahale arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir etkileşim olmadığı saptandı (p>0,05). Çalışmada gruplar arasında müdahalenin ana etkisinin analizinde Adölesan Stres Anketinin 9. alt boyutunda istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptandı (U=656,50; p=0,031; d=0,451). Müdahalenin etkisi ileri analizlerde sistematik olarak incelendiğinde, Adölesan Stres Anketi 1.,2.,4.,5.,6.,7. ve 8. alt boyutları ile toplam ölçek üzerinde anlamlı ve bütüncül bir etkisi olduğu saptandı (Zmeta=2,806; pmeta=0,005). Çalışmada Çocuklar için Dijital Oyun Bağımlılığı Ölçeği toplam puanı ve 1.ve 4. alt boyutları üzerinde müdahalenin orta-büyük düzeyde ana etki ettiği (p 0,05). Sonuç: Adölesanlara yönelik sağlık eğitimi temelli kahkaha yogası programının, genel olarak stres düzeyini ve dijital oyun bağımlılığı riskini azalttığı belirlenmiştir. Okul ortamında aktif öğretim yöntemleriyle sistematik olarak uygulanan bu programın, stresle baş etme becerilerini geliştirmede etkili ve dijital oyun bağımlılığını azaltmada kolay uygulanabilir, düşük maliyetli bir müdahale modeli olduğu düşünülmektedir.