Diyabetli adölesanların pediatrik bakımdan erişkin bakıma geçişte özyönetim becerileri ve geçişe hazır oluş durumlarının değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EVRİM KIZILER

Danışman: Dilek YILDIZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma; diyabetli adölesanların pediatrik bakımdan erişkin bakıma geçiş sürecinde uygulanan gelişimsel geçiş bakım modelinin adölesanların özyönetim becerilerine, geçişe hazır oluş durumlarına ve bakım memnuniyetlerine etkisini değerlendirmek amacıyla yarı deneysel bir çalışma olarak planlanmış ve uygulanmıştır. Verilerin toplanmasında "Adölesanların Sosyodemografik ve Tıbbi Özelliklerine İlişkin Veri Toplama Formu", "Geçişe Hazır Oluşu Değerlendirme Ölçeği (TRAQ)", "Geçiş Bakım Memnuniyetini Değerlendirme Ölçeği", "Öz-Yönetim Becerisi Değerlendirme Formu" kullanılmıştır. Bu formlar ve ölçekler çalışmanın başlangıcında ve altı ay sonrasında adölesanlara uygulanmıştır. Araştırma 30'u müdahale grubu, 30'u da kontrol grubu olmak üzere toplam 60 diyabetli adölesan ile tamamlanmıştır. Adölesanlar basit rastgele randomizasyon ile müdahale ve kontrol gruplarına alınmıştır. Müdahale grubundaki adölesanlarla bireysel görüşmeler yapılmış ve geçişe hazır oluş durumları ve eğitim gereksinimleri belirlenmiştir. Adölesan ve ebeveynlerine pediatrik bakımdan erişkin bakıma geçiş, geçiş sürecinin önemi ve uygulanan geçiş protokolü açıklanmış, glisemik kontrolleri ve diyabet ile yaşam becerilerini geliştirmeye yönelik konularda bireysel eğitimler verilmiş ve adölesanlar izlem programına alınmıştır. Adölesan ve ebeveynlerinin erişkin diyabet bakım sağlayıcıları ile görüşmesi ve erişkin diyabet servisi prosedürlerine ilişkin bilgi edinmesi sağlanmıştır. Bu süreçte kontrol grubunda ise, kliniğin normal prosedürü devam etmiş, araştırma sonunda bu gruba da gelişimsel geçiş bakımı uygulanmıştır. Uygulanan geçiş bakım modeli sonrasında müdahale grubunda, başlangıç ve altı ay sonrası değerlendirme sonuçları karşılaştırıldığında adölesanların diyabete ilişkin bilgileri ve becerileri bağımsız olarak gerçekleştirme düzeyleri artmış, HbA1c ve kan şekeri ölçüm sonuçları normal değerlere dönmüştür. "Geçişe Hazır Oluşu Değerlendirme" ve "Geçiş Bakım Memnuniyetini Değerlendirme" ölçeklerinin alt boyut ve toplam puanlarının olumlu yönde değiştiği; müdahale ve kontrol grupları arasındaki geçişe hazır oluş ve bakım memnuniyet puan farkının anlamlı olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlara göre hemşire tarafından adölesanlara uygulanan gelişimsel geçiş bakım modelinin adölesanların geçiş becerileri, özyönetimi ve bakım memnuniyetleri üzerine olumlu etkileri olduğu görülmüştür. Adölesan ve ebeveynlerini pediatrik bakım sonrası erişkin bakıma hazırlamak için erken adölesan dönemde başlayan ve bakımın transferine kadar devam eden iyi planlanmış, bireysel ve gelişimsel gereksinimlere uygun bir geçiş modeli uygulanması önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Diyabet, Adölesan, Geçiş bakımı, Öz-yönetim, Diyabet eğitimi, Hemşire.