Rotator manşet yırtığı olan hastalarda artan yaş ve yırtık büyüklüğünün cerrahi sonrası iyileşme seyrine olan etkisinin klinik ve radyolojik olarak değerlendirilmesi

İSMAİL TÜTER

Rotator manşet yırtığı olan hastalarda artan yaş ve yırtık büyüklüğünün cerrahi sonrası iyileşme seyrine olan etkisinin klinik ve radyolojik olarak değerlendirilmesi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İSMAİL TÜTER

Danışman: Osman Tuğrul EREN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Çalışmamızda rotator manşet yırtığı tespit edilen, cerrahi onarım uygulanan ve iyileşme gelişen hastalarda artan yaş ve yırtık büyüklüğünün iyileşme seyrine olan etkisinin klinik ve radyolojik olarak araştırılması amaçlanmıştır. Bu şekilde rotator manşet yırtık tanısı ile cerrahi tamir uygulanan hastalardaki sonuçları ve belirleyici faktörleri gözler önüne sermek, cerrahi tamirin etkinliğini değerlendirmek, avantajları ve zorlukları konusunda literatüre katkıda bulunmak istenmektedir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamızda, Ocak 2019 ile Ocak 2022 arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Kliniği'nde radyolojik tetkikler (direkt grafi, MRG) sonucunda, omuzda rotator manşet yırtığı teyit edilen, konservatif tedavi uygulamalarına yeterli düzeyde yanıt alınamayan ve sonrasında cerrahi onarım yapılan 218 hasta incelenmiştir. Bu hastalar içerisinden çalışmamızın dahil edilme kriterlerine uygun, yeterli takibi olan 65 hastanın omuz fonksiyonları ameliyat öncesi ve sonrası durumlarına göre değerlendirildi. Hastaların demografik bilgileri, geçmiş tedavi ve sağlık kayıtları incelendi. Klinik, radyolojik ve fonksiyonel durumları, ameliyat öncesi ve sonrası dönemlerde detaylı bir şekilde değerlendirildi. Ameliyat öncesi ve sonrası dönemlere ait tüm radyolojik değerlendirmeler, bir radyoloji uzmanı eşliğinde yapıldı. Yaş ve yırtık büyüklüğünün rotator manşet yırtıklarının tanı ve tedavisindeki önemini ve etkilerini ortaya koymak için hastalar; 60 yaş altı ve üstü olmak üzere, küçük ve büyük yırtık büyüklüklerine göre dört gruba ayrılarak istatistiksel olarak karşılaştırıldı. Bulgular: Çalışmamızda, ameliyat öncesi ve sonrası VAS, ASES, CMS, omuz ROM ve AHD değerlerindeki değişiklikler tüm hasta gruplarında istatistiksel olarak anlamlıdır. Ayrıca, Sugaya sınıflarında istatistiksel olarak önemli farklar tespit edilmiştir; 60 yaş altı ve küçük yırtık grubu hastalar, 60 yaş üstü ve büyük yırtık grubu hastalardan daha iyi Sugaya sınıfı değerlerine sahiptir. Büyük yırtığı olan 60 yaş üstü hastalarda, yırtık büyüklüğü arttıkça Sugaya sınıfı değerlerine göre iyileşme azalmaktadır. Korelasyon analizi yaş, yırtık büyüklüğü ve Sugaya sınıfının birbiriyle ilişkili olduğunu göstermiştir. Yaşın Sugaya sınıflamasındaki değişikliğe %10 (R²: 0,099) oranında katkıda bulunduğu; yırtık büyüklüğünün ise %35 (R²: 0,352) oranında etkili olduğu bulunmuştur. Regresyon modeline göre, yaş ve yırtık büyüklüğü birlikte dikkate alındığında, yırtık büyüklüğünün daha baskın bir faktör olduğu anlaşılmıştır (p<0,01). Çalışmamız, gruplar arası ameliyat sonrası atrofi evrelerinde ve ameliyat öncesi Goutallier evrelemesi değerlerinde anlamlı farklılıklar olduğunu ortaya koymuştur. 60 yaş altındaki ve küçük yırtığı olan hastalar, 60 yaş üstü ve büyük yırtığı olan hastalara göre ameliyat sonrası daha düşük atrofi değerlerine sahiptir. Ayrıca, 60 yaş üstü hastalarda yırtık büyüklüğü arttıkça ameliyat sonrası atrofinin arttığı belirlenmiştir. Ameliyat öncesi atrofi evreleri ile ameliyat sonrası atrofi değerlerindeki değişim karşılaştırıldığında, küçük yırtıklı hastalarda ameliyat öncesi ile sonrası atrofi artışı istatistiksel olarak anlamsızken, büyük yırtıklı hastalarda bu artış anlamlı bulunmuştur. 60 yaş altı ve küçük yırtıklı hastalar, 60 yaş üstü ve büyük yırtıklı hastalara kıyasla ameliyat öncesinde daha düşük yağlı dejenerasyona sahiptir. Yaş arttıkça ve yırtık büyüklüğü arttıkça, büyük yırtıklı hastalarda yağlı dejenerasyonun daha fazla olduğu gözlenmiştir. Goutallier değerlerinde ise, sadece 60 yaş üstü küçük yırtıkları olan hastalarda, ameliyat öncesi evrelere kıyasla ameliyat sonrası Goutallier değerlerindeki artış istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı. Diğer gruplardaki artış ise anlamlı olarak tespit edildi. Sonuç: Çalışmamız tendon iyileşmesinde yaş, yırtık büyüklüğü ve Sugaya sınıflaması arasında bir ilişki göstermiştir. Yapılan regresyon analizinde; yaş ve yırtık büyüklüğünün artmasının her ikisinin de tendon iyileşmesi üzerine olumsuz etkileri olmasına rağmen birlikte değerlendirildiğinde iyileşmeme yönünde yırtık büyüklüğü daha belirgin risk faktörüdür. Atrofi ve yağlı dejenerasyon açısından sürecin birbirine paralel ve ilerleyici olarak seyrettiği görülmüştür. Çalışmamız, dört farklı hasta grubunda cerrahi onarımın rotator manşet yırtıkları tedavisindeki etkinliğini klinik fonksiyonel skorlar, muayene bulguları ve radyolojik değerlendirmelerle destekleyerek literatürle uyumlu sonuçlar bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Omuz, Rotator manşet yırtığı, Yaş, Yırtık büyüklüğü, Sugaya sınıflaması, Kas atrofisi, Yağlı dejenerasyon, Fonksiyonel sonuç