Sıfır - 18 yaş arası çocuklarda aşılanma oranı ve ailelerin özel aşılar ile ilgili farkındalığının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MÜGE ÖZGÜ ÖZDEMİR ACAR
Danışman: Mehmet ÖZEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Çocuk ve erişkinlerde önlenebilir bulaşıcı hastalıklara karşı en önemli koruma yöntemi aşılamadır. Aşı ile önlenebilir bulaşıcı hastalıklar sadece kişiyi ve ailesini değil tüm toplumu ilgilendirmektedir. Çalışmamızda ülkemizde bağışıklama programı kapsamında uygulanan aşıların yapılma oranı ve özel aşılar ile ilgili ailelerin farkındalığını değerlendirerek koruyucu sağlık hizmeti için yapılacak çalışmalara katkı sunmak amaçlanmıştır. Yöntem: Antalya İli Muratpaşa İlçesi 32 Nolu Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 0 - 18 yaş arası çocukların aileleri ile yapılan araştırmaya, dahil olma kriterlerini taşıyan ve gönüllü olan toplam 109 çocuğun ebeveyni katılmıştır. Araştırma tek merkezli, gözlemsel ve kesitsel nitelikte olup ebeveynlerle yüzyüze yapılan görüşmede sosyodemografik veri formu doldurulmuş ve araştırmacı tarafından hazırlanan çocukların rutin aşılama programına dahil olan aşılar ile aşılanma durumları ve özel aşılar hakkındaki bilgi ve tutumlarını belirlemeye yönelik anket uygulanmıştır. Katılımcıların yanıtları doğrultusunda çocukların rutin aşılarla aşılanma oranları ile ailenin özel aşılar hakkındaki bilgi ve tutumları değerlendirilmiştir. Bulgular: Geniş Bağışıklama Programı kapsamında yer alan aşılar ile çocukların bağışıklanma oranı incelendiğinde aşılanma zamanı gelen çocukların tamamına aşılarının uygulandığı tespit edilmiştir. Aile bireylerinin %3,7'sinin hiç bir özel aşıyı bilmediği, %8,3'ünün bir aşı, %26,6'sının iki aşı, %34,9'unun üç aşı ve %26,6'sının dört aşı bildiği belirlenmiştir. Aileler en fazla (%90,8) grip aşısı hakkında, en az (%30,3) HPV aşısı hakkında bilgi sahibi iken menenjit aşısını bilenlerin oranı %78.9, rotavirüs aşısı hakkında bilgi sahibi olanların oranı ise %71.6 idi. Ailelerin %44,8'inin rotavirüs aşısını ve %41,4'ünün menenjit aşısını çocuğuna yaptırdığı tespit edilmiştir. Çocuğun cinsiyetinin sadece HPV aşısı hakkında bilgi sahibi olma ile ilişki olduğu, çocuklarına özel aşıları yaptırmanın ise ebeveynin eğitim durumu, mesleği, gelir durumu ile ilişkili olduğu saptanmıştır. Aşı kartı ve sosyal güvenceye sahip olmakla özel aşıları yaptırma arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır. Çocuğuna Men-B aşısı yapılan katılımcıların tamamının menenjit ve rotavirüs aşısını da yaptırdığı belirlenmiştir. Çocuğuna menenjit aşısını yaptıran katılımcılarda rotavirüs aşısı yapılma oranı menenjit aşısı yaptırmayanlara göre istatistiksel olarak daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Bu çalışmada ailelerin eğitim durumu, meslek durumu, gelir durumu aşılar hakkında bilgi sahibi olması açısından etkili olduğu tespit edilmiştir. Ailelerin eğitim durumu, meslekleri, sosyal güvence durumları, gelir durumu, çocuğun cinsiyeti, aşı kartı varlığı, aşı yaptırma yeri ile özel aşıları yaptırma arasında ilişki tespit edilmemiştir. Menenjit ve rotavirüsün neden olduğu hastalıkların ve etkilerinin daha çok bilinmesi nedeniyle bu hastalıklara karşı bağışıklanma oranları yüksek tespit edilmiştir. Tüm dünyada aşı ile önlenebilir hastalıklar önemli bir halk sağlığı sorunu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu hastalıklara karşı en önemli korunma yöntemi olan aşılar ile bağışıklanma açısında ailelerin tutumu ve devletlerin aşılara ulaşım kolaylığı sağlaması çok önem arz etmektedir. Ailelerin doğumdan itibaren hayatlarında sağlık hizmeti açısından en çok karşılaştıkları birinci basamak ağlık hizmeti sunucuları bağışıklamada önemli role sahiptir. Birinci basamakta sağlık hizmeti sunan başta doktorlar olmak üzere aşıdan sorumlu sağlık çalışanları tarafından ailelere gebelikten itibaren hastalıklar, hastalıkların etkileri, aşılar, aşıların etkileri ve yan etkileri hakkında yeterli bilgi verildiği takdirde bağışıklanma oranlarında ciddi artışlar sağlanarak hastalıklar önlenebilir.