Hematolojik maligniteli ve hematopoietik kök hücre nakli yapılan hastalarda CMV reaktivasyonu ve risk faktörleri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DR. ABDURRAHMAN YURTASLAN ONKOLOJİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ELİF EŞCAN
Danışman: Duygu MERT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Sitomegalovirüs (CMV) enfeksiyonu son organ hastalığından bağımsız olarak özellikle hematopoietik kök hücre nakli (HKHN) yapılan hematolojik maligniteli hastalarda ciddi morbidite ve mortalite sebebidir. Sadece hematolojik malignitesi olup HKHN yapılmayan hastalarda ise son yıllarda bazı kematerapötik ajanların yaygın kullanımı ile CMV reaktivasyon riskinin arttığı gözlenmiştir. Hastalar gelişen kemoterapötik ajan kullanımı ve artan hasta sayısı nedeniyle CMV reaktivasyonu açısından risk faktörleri doğrultusunda yakın takip edilmelidir. Gereç ve Yöntem: 1 Ocak 2017- 31 Aralık 2022 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hematoloji Kliniği ve Kemik İliği Transplantasyon Ünitesi'nde yatırılarak takip edilen hematolojik maligniteli ve HKHN yapılan hastalardan CMV reaktivasyonu gelişen hastalar, risk faktörleri açısından değerlendirilmek üzere retrospektif olarak incelenmiştir. Hastalar yaş, sahip olunan malignite, HKHN türü ve buna ilişkin veriler, CMV reaktivasyonu ve reaktivasyona dair bulgular açısından değerlendirilmiştir. Bulgular: Toplam 156 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Yüz elli altı hastanın 12'si HKHN yapılmayıp sadece hematolojik malignite ile takip edilen ve CMV reaktivasyonu gelişen hastalardır. Bu hastalarda CMV reaktivasyonu ile ilişkili olabilecek yüksek oranda rituksimab kullanımı gözlenmiştir. HKHN yapılan 144 hastanın 126'sı ilk HKHN sonrasında CMV reaktivasyonu ile takip edilmiştir. İlk HKHN sonrası CMV reaktivasyonu ile takip edilen 126 hasta allojenik ve otolog nakil olma durumlarına göre; akut lenfoblastik lösemi, akut myeloid lösemi, lenfoma ve diğer hematolojik malignite ile takip edilme durumlarına göre gruplara ayrılarak değerlendirilmiştir. HKHN yapılan hastalarda CMV reaktivasyonu ile ilişkili olan fludarabin, siklofosfamid, siklosporin, steroid, anti-timosit globulin gibi tedavilerin ve total vücut ışınlamasının anlamlı olarak allojenik nakilli bireylerde otolog nakilli bireylere göre daha sık kullanıldığı görülmüştür. Reaktivasyon günü açısından allojenik ve otolog nakilli hastalar değerlendirildiğinde iki grup arasında anlamlı ilişki saptanmış olup, medyan reaktivasyon günü iki grup içinde benzer olarak hesaplanmıştır. Her iki grup için de yakın takip gerektiren dönemin, özellikle nakil sonrası ilk 30 gün olduğu sonucuna varılmıştır. CMV reaktivasyonu olan allojenik nakilli bireylerin graft-versus-host hastalığı (GVHH) açısından özellikleri incelendiğinde büyük çoğunluğunun sistemik tedavi gerektiren ve özellikle steroid tedavisi alan GVHH geçirdiği gözlenmiştir. viii Sonuç: Yaş, kullanılan immünsüpresif tedaviler, GVHH durumu gibi risk faktörleri doğrultusunda HKHN yapılan hastalar için CMV reaktivasyonuna dair uygun takip stratejileri geliştirilmelidir. Her merkez hasta profiline uygun olarak kendi CMV DNA eşik değerini belirleyerek halihazırda morbidite ve mortalite oranı yüksek bu hasta grubu için CMV'nin sebep olacağı klinik sonuçlar açısından hazırlıklı olmalıdır. Nakil yapılmayan hematolojik maligniteli hastalarda ise immünsüpresif tedaviler nedeniyle gelişen reaktivasyon risklerine dair daha çok çalışmaya ihtiyaç vardır. Anahtar Kelimeler: Hematopoietik kök hücre nakli, sitomegalovirüs, reaktivasyon