Hiperbilirubinemi nedeniyle fototerapi almak için tekrarlayan hastane yatış ihtiyacı olan yenidoğanlarda risk faktörleri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: LAZGİN TUNCAR
Danışman: Hasan Sinan USLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Çoğunlukla iyi prognozlu ve geçici bir yenidoğan hastalığı olan sarılık hayatın ilk günlerinde hastaneye yatışların en sık nedenleri arasındadır. Uygun şekilde takip ve tedavi planlanmazsa bazı bebeklerde yükselen indirekt bilirubin kan beyin engelini geçerek akut bilirubin ensefalopatisi ya da kernikterusa neden olur. Kernikterusun kabul edilemez gelişimi, sağlık sistemindeki eksikliklerin yanı sıra yaşamın ilk haftasında yetersiz takipten kaynaklanmaktadır. 1990'ların başında yenidoğanların hastanede kalış süresinin kısalması nedeniyle yenidoğanların hastaneye yeniden yatış sıklığı artmıştır. Yapılan az sayıda çalışmaya göre fototerapi almak için tekrarlayan hastane yatışı ihtiyacı insidansı %3 civarındadır. Amaç: Bu çalışmada fototerapi almak için tekrarlayan hastane yatış ihtiyacı olan yenidoğanların risk faktörlerini irdelemeyi ve tekrarlayan hastane yatışı üzerine etkilerini araştırmayı hedefledik. Hangi yenidoğanların daha riskli olduğu, tekrarlayan yatış önlenebilir mi, daha riskli bebeklerin takibinde yeni stratejiler belirlenebilir mi sorularına cevap aradık. Gereç ve Yöntem: Çalışma grubuna giren, 01.01.2016-31.12.2020 tarihleri arasında 5 yıllık süreçte sarılık nedeniyle Sağlık Bilimleri Üniversitesi Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Yoğunbakım Ünitesine (YYBÜ) yatırılarak fototerapi alan 35 ve üstü gebelik haftasında olan tüm yenidoğanlar arasından, taburculuk sonrası takiplerinde yeniden fototerapi ihtiyacı olacak düzeyde hiperbilirubinemi gelişen ve hastanemiz YYBÜ'sine yatırılan 48 hastanın (Grup 1) verileri ele alındı. Örneklem büyüklüğü hesabına göre belirlenen ve 31.12.2020 tarihinden başlanarak geriye doğru fototerapi almak için yatırılan son hastadan itibaren, yatış sırasına göre 144 ardışık yatış numaralı kontrol grubu (Grup 2) hastanın verileri hastanemiz elektronik sistemde bulunan epikrizlerden retrospektif olarak incelendi. Çalışmaya alınan bebek ve annelerinin demografik verileri ile bebeklerin klinik, laboratuvar bulguları, tedavi ve klinik yaklaşımları önceden hazırlanan bilgi formlarına kaydedildi. Elde edilen veriler SPSS 15.0 for Windows programı kullanılarak karşılaştırıldı. Belirleyici faktörler lojistik regresyon analizi ile incelendi. İstatistiksel alfa anlamlılık seviyesi p<0,05 olarak kabul edildi. Bulgular: Hiperbilirubinemi nedeniyle 5 yıllık süreçte 901 hasta yatırılıdı. Poliklinik kontrolüne devam eden 883 hastanın çalışmaya alınma kriterlerini karşılayan 48'i yeniden hastaneye yatırıldı. Çalışmamızda yeniden hastaneye yatış oranı %5.4 saptandı. Çalışma grubundaki bebeklerin 18'i (%37.5), kontrol grubundaki bebeklerin ise 72'si (%50) kız bebeklerdi. Gruplar arasında cinsiyet açısından istatiksel olarak farklılık yoktu. Çalışma ve kontrol grubundaki bebeklerin; gebelik haftaları ortalaması sırasıyla 37.8±1.4 ve 38.3±1.4 GH olup çalışma grubundaki bebeklerin gebelik haftaları istatiksel olarak daha düşüktü. Çalışma ve kontrol grubunda ele alınan yenidoğanların doğum ağırlıkları ortalaması sırasıyla 3178.3±523.6 g ve 3294.3±433 g idi. Çalışma grunbundaki bebeklerin %56.3'ü, kontrol grubundaki bebeklerin ise %43.8'i C/S ile doğurtulmuştu. Her iki grup bebek arasında doğum ağırlığı ve doğum şekli açısından farklılık saptanmadı. Hastaneye ilk yatıştaki postnatal yaş ortalaması çalışma grubunda 48.4±38.0 saat, kontrol grubunda 102.6±83.5 saat saptandı. İstatistiksel olarak çalışma grubundaki hastaların postnatal yaşlarının daha küçük olduğu belirlendi. Çalışma grubunun fototerapi alan kardeş öyküsü varlığı, hastanede yattığı ve fototerapi aldığı süre, ilk 24 saatte sarılık görülmesi oranı, gestasyonel diyabetes mellitusu olan anne oranı, ek hastalık olarak yenidoğanın geçici taşipnesi varlığı, beslenme şekli olarak anne sütü ve formul mama ile birlikte beslenme oranı kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek, doğum boyu ortalaması istatistiksel olarak anlamlı düşük saptandı. Çalışma grubu hastalarının ilk yatış dönemindeki hematolojik ve biyokimyasal bulgularından WBC, kreatinin ortalamaları kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek, PLT, albümin, STB, S.DB, ALT, sT4 ortalamaları istatistiksel olarak anlamlı düşüktü. Tüm faktörlerin etkisinin bir arada incelendiği çok değişkenli lojistik regresyon analizinde Backward metot ile; FT aldığı sürede her bir saat artışın hiperbiliribünemi nedeniyle yeniden yatış riskini %3.1 arttırdığı (OR=1.031; %95 CL 1.007-1.056; p=0,012), annede gestasyonel diyabet varlığının riski 5.2 kat arttırdığı (OR=5.221; %95 CL 1.161-23,477; p=0.031), ek hastalık olarak TTN varlığında riski 14,5 arttıracağı (OR=14,576 %95 CL 3,181-66,790; p=0,001), ST4'teki her bir birim artışın ise hiperbilirübinemi nedeniyle yeniden yatışlar üzerine %27.7 koruyucu etki yapacağı (OR=0,723; %95 CL 0,618-0,846; p<0,001) saptandı. Sonuç: Literatürde postnatal hastaneden taburculuk sonrası hiperbilirübinemi nedeniyle hastaneye yatırılan bebeklere yönelik çok sayıda çalışma var iken, YYBÜ'ne fototerapi için yatırılıp tedavi sonrası takibinde yeniden fototerapi için yatırılan hastalarla yapılan çalışma sayısı sınırlıdır. Bu çalışmamızda fototerapi almak için tekrarlayan hastane yatış ihtiyacı olan yenidoğanların risk faktörlerine baktığımızda ilk yatışta ek hastalık olarak TTN varlığı, ST4 düzeyi düşüklüğü, fototerapi verilen sürenin uzunluğu, hastaların annelerinde GDM varlığının yeniden yatış riskini arttıran bağımsız risk faktörleri olduğunu saptadık. Öte yandan tekrar yatan hastalarımızın yaklaşık %60'ının ilk 48 saat içinde tekrar yattığı göz önünde bulundurulduğunda bu risklere sahip hastaların taburculuk sonrası takibinin ilk 48 saat içinde planlanması yeniden fototerapi ihtiyacı olabilecek yaklaşık %60 hastaya zamamında uygun tedavi planının yapılması imkanı sağlayabilir. Çalışmamızın maliyet yarar incelemesinin de ele alındığı çok merkezli multifaktöriyel çalışmalara ışık tutacağını düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: sarılık, hiperbilirubinemi, rehospitalizasyon, fototerapi