Metastatik akciğer adenokarsinomu tanısı olan hastalarda sürücü mutasyon varlığı ile metastaz yeri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SÜREYYAPAŞA GÖĞÜS HASTALIKLARI VE GÖĞÜS CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, GÖĞÜS HASTALIKLARI VE TÜBERKÜLOZ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA AKMAN
Danışman: Selahattin ÖZTAŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Son dönemde tümör hücrelerinin moleküler analizinin ayrıntılı olarak araştırılması, yeni tedavi protokollerinin geliştirilmesine, ileri evre hastalarda umut vaat edici tedavi sonuçlarının alınmasına neden olmuştur. Küçük hücreli dışı akciğer kanserinin alt tipi olan akciğer adenokarsinomları, sürücü mutasyonların sıklıkla karşımıza çıktığı tümör tipidir. Bu nedenle çalışma grubumuzu ileri evre akciğer adenokarsinomu tanısı alan hastalar olarak belirleyerek, moleküler alandaki bu çalışmalara katkı sağlamayı amaçladık. Metastatik akciğer adenokarsinomu tanısı olan hastalarda sürücü mutasyon varlığı ile metastaz yeri arasındaki ilişkiyi inceledik. Sürücü mutasyonların neden olacağı muhtemel metastaz bölgelerini tespit ederek yeni takip ve tedavi algoritmalarının geliştirilmesine katkı sağlamayı hedefledik. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmamızda 01.01.2013 ile 31.04.2021 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Süreyyapaşa Göğüs Hastalıkları ve Göğüs Cerrahisi Eğitim Araştırma Hastanesi onkoloji polikliniğinde takip ve tedavi olan 818 akciğer adenokarsinom tanılı hastanın dosyaları, kayıtları ve bilgileri incelendi. Çalışma retrospektif kohort çalışması olarak planlandı. Veriler, hasta dosyaları ve hastane kayıtlarından elde edildi. On sekiz yaşın üzerinde, primeri akciğer olan adenokarsinom tanılı ve metastazı saptanmış, sürücü mutasyon (EGFR, ALK) varlığı açısından tetkik edilmiş hastalar saptandı. Akciğer dışı başka organ kanseri olan, akciğer adenokarsinomu tanısı olsa da metastazı olmayan, sürücü mutasyon açısından tetkik edilmemiş hastalar çıkarıldı. Göğüs hastalıkları- göğüs cerrahisi, nükleer tıp, radyoloji ve onkoloji doktorlarınca yapılan biyopsi patoloji ve tetkiklerin (pet-ct, bilgisayarlı tomografisi, MR, sintigrafi) değerlendirilerek uzak metastaz tanısı ve metastaz bölgeleri belirlendi. Metastatik akciğer adenokarsinom tanılı ve EGFR mutasyon bakılmış 398 hasta ve ALK mutasyon bakılmış 384 hasta çalışmaya alındı. Uzak metastaz bölgelerine göre gruplanan hastalar, sürücü mutasyonların (EGFR, ALK) olup olmamasına göre ayrıldı. İstatistiksel analizler için SPSS 22.0 istatistik paket programı kullanılarak mutasyon varlığı ile metastaz yerleri arasında ilişki olup olmadığı değerlendirildi. BULGULAR: EGFR mutasyonuna bakılan hastaların %26'sı kadın, %74'ü ise erkek cinsiyette saptandı. EGFR mutasyonuna bakılan hastalarda sigara kullanma durumları incelendiğinde, kullanmayanlar %20, sigara kullanmayı bırakmış olanlar %26, sigara kullanmaya devam edenler ise %54'ünü oluşturmaktaydı. EGFR pozitifliği saptanan hastaların yaş ortalaması 68, EGFR negatifliği saptanan hastaların yaş ortalaması ise 66 bulundu. Yine aynı şekilde ALK mutasyonuna bakılan hastaların %24'ü kadın, %76'sı ise erkek cinsiyette saptandı. Bu hastalarda sigara kullanma durumu incelendiğinde, hastaların %19'u sigara kullanmamış, %26'sı sigara kullanımını bırakmış, %55'i ise sigara kullanmaya devam etmekteydi. ALK pozitif saptanan hastaların yaş ortalaması 58,5 iken ALK negatif saptanan hastaların yaş ortalaması 67 bulundu. EGFR mutasyonu pozitifliği %14,32, ALK mutasyonu pozitifliği %4,72 oranında bulundu. EGFR mutasyonları en sık ekzon 19'da tespit edildi. EGFR ve ALK mutasyonlarının kadın cinsiyette ve sigara kullanmayanlarda görülme sıklığının arttığı görüldü. Metastaz yerlerine ilişkin yapılan incelemede EGFR mutasyonuna bakılan hastaların %51'inde kemik metastazı, %37'sinde uzak lenf nodu metastazı, %29'unda karşı akciğer metastazı, %25'inde beyin metastazı, %24'ünde plevra metastazı, %20'sinde surrenal metastazı, %15'inde karaciğer metastazı ve %22'sinde diğer metastazlar saptanırken; ALK mutasyonuna bakılan hastaların %51'inde kemik metastazı, %35'inde uzak lenf nodu metastazı, %27'sinda karşı akciğer metastazı, %25'inde beyin metastazı, %24'ünde plevra metastazı, %21'inde surrenal metastazı, %15'inde karaciğer metastazı ve %23'sinde diğer metastazlar saptandı. EGFR mutasyon pozitifliğinin karşı akciğer, uzak lenf nodu ve plevra metastazlarına, ALK mutasyon pozitifliğinin ise karaciğer ve uzak lenf nodu metastazlarına göre istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık gösterdiği saptandı (p<0,05). SONUÇ: Adenokarsinom tanılı hastalarla yaptığımız bu çalışmamızda EGFR mutasyonu ile plevra, karşı akciğer ve uzak lenf nodu metastazları arasında, ALK mutasyonu ile de karaciğer ve uzak lenf nodu metastazı arasında ilişki saptanmıştır. Çalışmamızın sonuçlarının; mutasyon saptanan hastaların takiplerinde muhtemel metastazlara yönelik tetkiklerin planlanmasında ve hastaların tedavi planlamasına katkı sağlayacağını düşünüyoruz.